Κατερίνα απο κει που βλέπεις καθαρά, πες μου: Έχει ο γάιδαρος σκιά;

Μια και πολλοι διαβάζουν πολλά στην εποχή μας (πραγμα που μου αρεσει), ίσως μερικοι να πηραν χαμπάρι καποια μεγαλη διαμαχη (πράγμα που δεν μου αρέσει) να μαινεται γύρω απο το τι είπα και τι δεν ειπα σε κάποιο ντοκιμαντερ (που ακόμα δεν "υπάρχει" καν) για την Κατερινα Γωγου. Η διαμαχη θυμίζει απο πολλες απόψεις το περιβόητο "περι όνου σκιάς", δηλαδή για τη σκια ενός κάποιου γαϊδάρου...

Το λοιπόν:

1. είπα πολλα...,

2. όσα αρεσουν σε αυτους που κανουν το ντοκιμαντέρ θα μπούνε, δεν εχω βαλει κανεναν όρο. Μετά, σαν άνθρωπος κι εγω, θα κρίνω, τι μου άρεσε και τι όχι...

3. το ντοκιμαντερ δεν αφορα το Νικο Νικολαίδη

Όπως εγραψα και σ' ενα μπλόγκ απο αυτα στα οποία μαινεται η μεγαλη διαμάχη:

"Η λέξη κλοπή δεν ειπώθηκε ποτε απο μενα (για το θεμα υπάρχει το ωραιότατο "F, for fake" του Ορσον Ουέλς που με καλυπτει σε συνδυασμό με την επιχειρηματολογία κατα της ACTA...

Τα γεγονοτα ειναι απλα και ξαστερα:

Η Γώγου μάζεψε τη Λαζαρίδου, το Ρετσο κι εμενα σπίτι της. Ρωτησε αν θελουμε να κανουμε μαζι μια ταινία. Θέλαμε. Ρωτησε ποιον θα διαλεγαμε για σκηνοθετη. Μετα απο συντομη, νομίζω, συζητηση ειπαμε ομοφωνα το Νικολαίδη. Γιατι μας άρεσε. Πολύ.

Τον πηρε τηλ. η Κατερινα και κανονισε συναντηση. Του ειπαμε απο κοντα όλα αυτα. Είπε ωραια ας δοκιμασουμε.

Η Κατερίνα ειχε την ιδεα να ειμαστε μια παρέα 4 (γιατι τόσοι είμασταν...) που ζει στο περιθωριο της κοινωνίας αλλα στο τελος "θα γίνει της πουτάνας".

Μετα καναμε αλλες δυο συνατήσεις. Ο Νικολαίδης κατεγραφε στο χαρτί. Ιδεες. Δικες του, δικές μας, της Γώγου.

(π.χ. υπάρχει μια σκηνη όπου ενας απο τους χαρακτηρες κάνει τα ματια με δαχτυλα σχιστά και μουρμουρίζει σχεδον ακατάλυπτα μιμούμενος το Μαρλον Μπράντο "my name is Emiliano Zapata". Αυτη ήταν μια μικρή δικη μου συνεισφορα. Το εκανα ωραία και γελάσαμε, ιδιαίτερα η Κατερίνα)

Σε μια συνατηση η Γωγου ειδε οτι στις λίγες (ελάχιστες) αυτες σελίδες υπήρχε η σφραγίδα της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Ρωτησε "τι ειναι αυτο;". Ο Νίκος της ειπε οτι κατοχύρωνε τα δικαιώματα με αυτον τον τρόπο. Η Γωγου ρωτησε σε ποιανού όνομα. Ο Νικολαίδης ειπε στο δικό του. Τότε εγινε της πουτάνας.

Αυτα ειναι τα γεγονοτα που διαδραματιστηκαν σε ενα δωματιο που ήταν οι δύο νεκροι, η Όλια, ο Αρης κι εγω. Ετσι τα θυμαμαι και 'αλλη αμαρτια δεν εχω.

Σε όποιον αρέσει.

Αυτα οφείλω στην Κατερίνα και σε κανεναν άλλο και σκασίλα μου αν θα μπουν σε ντοκυμαντερ, στην ιστορία του ελληνικου έθνους, στον τσελεμεντέ ή στις ειδήσεις του BBC.

Είμαι της γνωμης οτι οταν πεθαίνεις σε θυμουνται οι φίλοι και δικοι σου. Με πόνο και νοσταλγία. Απο κει και πέρα, αν εχεις καταφερει να παρουσιάσεις και καμμια καλή ιδεα με προσωπικο τρόπο και οπτικη γωνία, ισως, πιθανον, σπανίως, να σε θυμαται και κανενας άλλος.

Σεβόμενος όποιον πονα τους δικους του δεν εχω παρα να ζητώ το ίδιο δικαίωμα και για μενα."

Κατι σαν συνέντευξη στο LIFO

ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ
ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ

Αντώνης Καφετζόπουλος
Ηθοποιός. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, μένει στον Άλιμο. Πιστεύει ότι το περίφημο δημοψήφισμα δεν ήταν κακή ιδέα.

ΣΧΟΛΙΑ (17)

Φωτό: Κώστας Αμοιρίδης

Γεννήθηκα στην Κωνσταντινούπολη στις αρχές της δεκαετίας του ’50 και ήρθαμε στην Ελλάδα το ’64, μετά τα γεγονότα με τις απελάσεις. Ως πρόσφυγες. Τότε δεν το καταλάβαινα αυτό, νόμιζα ότι ήταν ένα ευχάριστο ταξίδι - μετά συνειδητοποίησα ότι ήμασταν ακριβώς ο ορισμός των προσφύγων.
Συνήθως οι άνθρωποι φιλτράρουν τις κακές αναμνήσεις κι έτσι απ’ την Πόλη θυμάμαι κυρίως μια ζωή χαλαρή, όμορφη, με διάχυτη ασφάλεια. Ο πατέρας μου, που ήταν υπάλληλος, είχε δουλειά εκεί - στην Αθήνα θα δυσκολευόταν πολύ, θα δυστυχούσε. Στην πραγματικότητα, βέβαια, το κλίμα ήταν μάλλον το αντίθετο: υπήρχε εχθρότητα, ρατσισμός και απ’ τις δυο πλευρές. Οι Έλληνες Κωνσταντινουπολίτες θεωρούσαν τους Τούρκους κάτι κατώτερο, οι Τούρκοι μας θεωρούσαν ξένο σώμα.

Όταν φύγαμε, πίστευα ότι πηγαίναμε σε μια πιο σύγχρονη πόλη, πιο κοντά στη Δύση, αλλά εκείνη την εποχή η Αθήνα, σε σχέση με την Πόλη, ήταν μάλλον επαρχιώτικη. Παρ’ όλα αυτά, ήταν μια θετική αλλαγή για μένα. Στην Αθήνα έμενα στα Πατήσια μέχρι που μεγάλωσα. Ήθελα να γίνω Φυσικός, ν’ ασχοληθώ με την επιστήμη. Τελικά, πήγα για κάνα δυο χρόνια στη Θεσσαλονίκη, σπούδασα Οικονομικά, αλλά δεν ήταν για μένα, τα παράτησα και ξαναγύρισα στην Αθήνα.

Ως νέος σνόμπαρα κι εγώ τον εμπορικό ελληνικό κινηματογράφο. Μετά μόνο, στην εποχή της τηλεόρασης που είδα ταινίες διαπίστωσα ότι υπήρχαν ποιότητα, πάθος, κάποια καλά σενάρια - ο Μακρής, ο Αυλωνίτης δημιούργησαν μια σχολή που δυστυχώς δεν συνεχίστηκε. Απ’ όταν πρωτοείδα ξένες ταινίες, όμως, στο σινεμά, έπαθα κάτι. Ο  Όρσον Ουέλς, ο Τριφό, ο Χίτσκοκ, ο Φελίνι ήταν εκείνοι που μου άρεσαν και αποτελούν μέχρι σήμερα τους αγαπημένους μου σκηνοθέτες. Από κωμικούς, θαύμαζα τους αδερφούς Μαρξ, τον Μπάστερ Κίτον, τον Πίτερ Σέλερς, τους Μόντι Πάιθον.

Για πρώτη φορά έπαιξα ως ηθοποιός το 1973, στο Ανοιχτό Θέατρο του Γιώργου Μιχαηλίδη, και μάλιστα με τρόπο τελείως κινηματογραφικό. Ένα βράδυ αποχώρησε, βρίζοντας, ένας ηθοποιός κι εγώ, που ήμουν στο ταμείο κι έκανα τον ηλεκτρολόγο, βρέθηκα να τον αντικαθιστώ, παίζοντας τον μικρό του ρόλο. Πέρασαν τα χρόνια, πήγα σε δραματική σχολή, αλλά δεν ξαναέπαιξα για πολύ καιρό. Μέχρι που το 1979 η Όλια Λαζαρίδου -φίλη από τότε που δούλευα σ’ ένα δισκάδικο- μου είπε να παίξω σε μια παράσταση που σκηνοθετούσε ο Μπολονίνι και πρωταγωνιστούσε η Λαμπέτη. Τρελός ήμουν ν’ αρνηθώ; Η Λαμπέτη, με τον τρόπο της, μου έμαθε πως κάθε φράση που λέει ο ηθοποιός έχει τη σημασία της. Κι αν δεν έχει ή αν δεν την καταλαβαίνεις, καλύτερα να την κόψεις εντελώς. 

Μ’ αρέσουν πολύ τα κινούμενα σχέδια. Και το «Μάπετ Σόου» το θεωρώ καλλιτεχνικό επίτευγμα της τηλεόρασης με βαθύτατο ανθρωπισμό. Απ’ ό,τι έχω κάνει στην τηλεόραση, είμαι πιο περήφανος για το «Άνω-Κάτω το Σαββάτο» στο Mega. Ήταν μια συνειδητή προσαρμογή του «Saturday Night Live» με σκετς και μουσική, ήταν κάτι που το έκανα κέφι.

Ταινίες πολύ διαφορετικές μεταξύ τους έφτιαξαν το τωρινό ρεύμα του ελληνικού κινηματογράφου. Η ιδεολογική κρίση της χώρας και του κινηματογραφικού μας συστήματος απελευθέρωσε ταλαντούχους σκηνοθέτες που, ξέροντας πως έτσι κι αλλιώς δεν θα έπαιρναν χρήματα από εδώ, πρότειναν ιδέες αντισυμβατικές, έκαναν αυτά που πραγματικά ήθελαν με χρηματοδότηση και απ’ το εξωτερικό. 

Δεν έχω μετανιώσει για την εμπλοκή μου στην πολιτική. Καθόλου. Απλώς πια δεν εμφανίζομαι τόσο στην τηλεόραση, σε talk shows με τσακωμούς. Ρωτάω πάντα ποιοι θα είναι οι καλεσμένοι πριν πάω κάπου - δεν υπάρχει νόημα να είσαι με ανθρώπους που ουρλιάζουν «Ανθέλληνα» και τέτοια. Φυσικά, τα κανάλια σπάνια μου λένε την αλήθεια. Με το που θα φτάσω στο στούντιο, θα δω μέσα τον τάδε ή τον δείνα που με είχαν διαβεβαιώσει ότι δεν θα είναι εκεί.

Το περίφημο δημοψήφισμα δεν ήταν κακή ιδέα. Όλοι έβριζαν το μνημόνιο, τα δάνεια κ.λπ. Αντιδρούσαν, όμως, μόνο στα λόγια. Ενδόμυχα, φυσικά και δεν ήθελαν τη χρεοκοπία ή την κατάργηση του μνημονίου. Με το που χρειάστηκε ν’ αντιδράσουν και με πράξεις, ξαφνικά όλοι εξοργίστηκαν. Τα δε κόμματα βραχυκύκλωσαν, γιατί κατάλαβαν ότι έτσι δεν θα είχαν λόγο ύπαρξης.

Σε κάποιο βαθμό απογοητεύτηκα με τους Οικολόγους Πράσινους. Δεν έπεσα απ’ τα σύννεφα, αλλά πίστευα πως οι σωστές κατά βάση ιδέες του κόμματος θα βελτίωναν τη νοοτροπία των στελεχών. Κάποιοι, όμως, δεν έγιναν καλύτεροι, έγιναν χειρότεροι. Και σ’ αυτό έπαιξε ρόλο η ένταξη στο πολιτικό σκηνικό κι η αρκετά σημαντική επιχορήγηση απ’ το κράτος. Ξεκίνησαν οι ομαδοποιήσεις και τα μίση. Για τις εκλογές που θα γίνουν δεν βλέπω κάποιο καλό σενάριο. Κάπως να βάλουμε σε τάξη το κράτος, τι να πω… Με ανησυχεί πάρα πολύ η στροφή της ΝΔ προς την εθνικιστική Δεξιά. Ιστορικά, η εθνικιστική ρητορική έχει χρησιμοποιηθεί με καταστροφικό τρόπο. Και τώρα, αντί να δεχτούμε τους γείτονές μας ως Μακεδόνες και να θέσουμε άλλα σημαντικότερα ζητήματα, διασφαλίζοντας τη χώρα μας, καθόμαστε και γκρινιάζουμε για πράγματα που έχουν τελειώσει.

Όταν πήγα στην Καστοριά, μοίραζαν φέιγ βολάν που με έλεγαν προδότη. Αισθάνθηκα άσχημα γιατί δεν ήμουν μόνος μου, ταλαιπωρήθηκαν οι συνάδελφοί μου. Πιο ανατριχιαστική ήταν σίγουρα η προκήρυξη της Σέχτας των Επαναστατών που με ανέφερε στην ίδια σελίδα που έγραφε: «Σήμερα εκτελέσαμε με 28 σφαίρες τον τάδε». Λίγες γραμμές πιο κάτω με αποκαλούσε «ξεφτιλισμένο μέλος ουράς του συστήματος» ή κάτι τέτοιο. Ήταν λίγο τρομακτικό.

Τα τελευταία 20 χρόνια ζω στον Άλιμο. Πηγαίνω στο κέντρο, την αγαπάω την πόλη. Όταν περπατάς στους δρόμους το βράδυ και δεν έχει μποτιλιάρισμα και είναι συμπαθητικός ο καιρός -που συνήθως είναι-, είναι όμορφη. Υπάρχει όμως το γνωστό πρόβλημα: η καχυποψία μεταξύ μεταναστών και Ελλήνων. Καταλαβαίνω και τους Έλληνες που ζουν σε γειτονιές που άλλαξαν ραγδαία, όπου τίποτα δεν τους θυμίζει τη ζωή τους και πλέον έχουν γείτονες ανθρώπους με άλλα ήθη κι έθιμα. Καταλαβαίνω και τους ξένους που αισθάνονται λαθραίοι, γιατί εμείς ποτέ δεν τηρήσαμε τους κανόνες υποδοχής προσφύγων, εξετάζοντας ποιοι πρέπει να πάρουν άσυλο και μη επιτρέποντας να μπαινοβγαίνει όποιος θέλει ό,τι ώρα θέλει.

O λαϊκισμός είναι σήμερα η εύκολη λύση. Εγώ συχνά λέω πράγματα που δεν αρέσουν στην πλειονότητα. Προσπαθώ, πάντως, να μην είμαι αγενής και να μην προσβάλλω. Το να έχεις το θάρρος της γνώμης σου είναι πραγματικά δύσκολο σήμερα. Ο Λαζόπουλος π.χ. λέει αυτά που θέλει ν’ ακούσει ο κόσμος με τρόπο έξυπνο και χιουμοριστικό. Τον θαυμάζω γιατί μπορεί και κάνει το κοινό να πάλλεται. Είναι εξαιρετικά ταλαντούχος και μην ξεχνάμε ότι και από μόνη της η επιθεώρηση είναι αναγκαστικά και λίγο «λαϊκίστικη». Δεν είναι, βέβαια, ακριβώς επιθεώρηση όταν παίρνεις το μικρόφωνο και κάνεις μακροσκελή πολιτικά κηρύγματα σαν τηλε-ευαγγελιστής!
 
Ο Αντώνης Καφετζόπουλος πρωταγωνιστεί στον «Άδικο Κόσμο» του Φίλιππου Τσίτου που θα βγει στις αίθουσες τον Φεβρουάριο του 2012. Η παράσταση «Ατελείωτη Βροχή» που έχει σκηνοθετήσει συνεχίζεται στο θέατρο Ροές, με πρωταγωνιστές τους Γιάννη Στάνκογλου και Δημήτρη Αλεξανδρή. Την Κυριακή 11/12 θα κάνει πρεμιέρα στη ΝΕΤ η εκπομπή του «Εύρηκα» για την τεχνολογία, την επιστήμη και το περιβάλλον.

Συνέντευξη στη Μυρτώ Λοβερδου, "Το Βημα", 20/11/2011

Αντώνης Καφετζόπουλος: «Εχει µειωθεί και η αµοιβή και η αξιοπρέπεια»
Ο ηθοποιός µιλάει για θέατρο, σινεµά, Αστυνοµία και επανάσταση


 Τα διεθνή κινηµατογραφικά βραβεία που έλαβε την τελευταία διετία στα φεστιβάλ του Λοκάρνο και του Σαν Σεµπαστιάν για την «Ακαδηµία Πλάτωνος» και τον «Αδικο κόσµο» αντίστοιχα θύµισαν το µέγεθος της υποκριτικής του περσόνας. Στις δύο ταινίες που υπογράφει ο Φίλιππος Τσίτος ο Αντώνης Καφετζόπουλος έκανε την Ελλάδα να ακουστεί µε θετικό τρόπο σε εποχές που κάτι τέτοιο σπανίζει. Τώρα επιστρέφει στο θέατρο σκηνοθετώντας την «Ατέλειωτη βροχή» του Κιθ Χαφ, µε τον ∆ηµήτρη Αλεξανδρή και τον Γιάννη Στάνκογλου, ένα έργο που γνώρισε τεράστια επιτυχία στο Μπρόντγουεϊ µε τους Χιου Τζάκµαν και Ντάνιελ Κρεγκ.

– Κύριε Καφετζόπουλε, μέσα σε δύο χρόνια είχατε σημαντικές διακρίσεις στη μεγάλη οθόνη...

«Με τις ταινίες έχω µια µακρά ιστορία. ∆εν είναι όπως στο θέατρο, όπου µπαίνω και βγαίνω. Με εξαίρεση ένα µικρό διάστηµα που δεν ταίριαζαν τα χνώτα µου µε µια γενιά κινηµατογράφου, εδώ και 30 χρόνια είναι αδιάκοπη και φυσιολογική η σχέση µου. Η συνάντηση µε τον Φίλιππο Τσίτο ήταν και για τους δυο µας, θα έλεγα, κάπως καθοριστική. Ηταν πολύ σηµαντικό για µένα ως βετεράνο και για εκείνον ως φρέσκο στον χώρο».

– Πάντα αντιμετωπίζατε διαφορετικά το θέατρο;

«Στο θέατρο δεν ήθελα καθόλου να κάνω πράγµατα στην κεντρική θεατρική σκηνή. Από την άλλη, η µη θεατρική κεντρική σκηνή µε αντιµετώπιζε µε επιφύλαξη λόγω αυτού του µπες-βγες µου. Στο θέατρο θέλω έναν χώρο που να χωρά 150 ανθρώπους για να είµαστε κοντά µε το κοινό, να βλεπόµαστε. Από τη θεατρική πιάτσα υπήρχε µια πίεση για µεγάλες σκηνές και µεγάλες παραγωγές. ∆εν µε τρελαίνει αυτό, δεν µε ευχαριστεί. Κάνω καλύτερα τη δουλειά µου όταν αισθάνοµαι ότι µε τους θεατές είµαι σε απόσταση τέτοια που να µπορούν να δουν λεπτές αποχρώσεις του ρόλου».

– Τι είναι η «Ατέλειωτη βροχή»;

«Στην “Ατέλειωτη βροχή” οι δύο ρόλοι µεταφέρουν στη σκηνή, είτε µονολογώντας είτε σε διάλογο, άλλες σκηνές και άλλα πρόσωπα. ∆ύο κλασικοί αµερικανοί αστυνοµικοί πολύ δεµένοι µεταξύ τους µοιράζονται µια σχέση ζωής και θανάτου καθώς βρίσκονται µόνοι µέσα σε ένα περιπολικό. Εχουν µια κοντινή σχέση και ταυτοχρόνως υπάρχει γύρω τους µια κοινωνία που τους πιέζει να αποφασίσουν ποιος είναι δίκαιος, ποιος τίµιος. Οσο υπάρχουν µπάτσοι το ερώτηµα θα παραµένει. ∆εν είναι ούτε καλοί ούτε κακοί πάντως. Υπάρχει µια λεπτή διαχωριστική γραµµή που έχει ο καθένας στο κεφάλι του και που δεν ταυτίζεται µε του άλλου. Στο τέλος το έργο αφήνει τον θεατή να βρει τη δική του κόκκινη γραµµή».

– Νομίζω ότι δεν τα πάτε και πολύ καλά με τους αστυνομικούς...

«Η δική µου θέση έχει λίγη προκατάληψη. ∆εν έχω ιδιαίτερη συµπάθεια στη στολή του αστυνοµικού. Είµαι παιδί της χούντας και η καθηµερινότητά µου είχε να κάνει µε τη στολή. Θυµάµαι ότι το 1971 µε έπιασαν γιατί φορούσα πέδιλα και είχα µακριά µαλλιά. Το µίσος πάντως που υπάρχει αποδεικνύει ότι δεν έχουν κλείσει οι λογαριασµοί. Ποτέ δεν είχαµε ανεξάρτητη Αστυνοµία. Υπάρχει πρόσφορο έδαφος για τάσεις, ακροδεξιούς, συγκρούσεις. Αναπτύσσονται η παραβατικότητα, οι συµµορίες, δρουν µε οµερτά και καλύπτουν ο ένας τον άλλον».

– Πιστεύετε ότι με τη στάση και τις απόψεις σας επηρεάζετε νεότερους συναδέλφους σας;

«Προσπαθώ να το κάνω συνειδητά. Καµιά φορά παίρνω την πρωτοβουλία να µιλήσω στους νεότερους και συνειδητά διαδίδω την άποψή µου. ∆εν αναζητώ αυλή, το βρίσκω φθοροποιό. Πιστεύω στην αυστηρότητα στα επαγγελµατικά: να αµειβόµαστε, να είµαστε αξιοπρεπείς. Τα τελευταία χρόνια µειώθηκε και η αµοιβή και η αξιοπρέπεια. Κυρίως στην τηλεόραση. Πρέπει να δίνεις στον εαυτό σου το δικαίωµα να αρχίσει από το µηδέν. Αλλά όσο µεγαλώνουµε αυτό γίνεται όλο και πιο δύσκολο. ∆εν νιώθω µόνος σε αυτό που κάνω, υπάρχει µια βουβή εκτίµηση. Στη δουλειά µας θέλεις και να αναγνωρίζουν αυτόνοµα την καλλιτεχνική σου ιδιότητα και να µην επηρεάζει αυτό το τι είσαι ως άνθρωπος».

– Εφέτος θα κάνετε τηλεόραση;

«Εχω παραδώσει στην κρατική τηλεόραση τον νέο κύκλο του ντοκυµαντέρ “Εύρηκα”. ∆εν ξέρω πότε θα βγει. Παλιά είχα κάνει 26 επεισόδια και τώρα, στα 13 καινούργια, έχω συνδυάσει πολλές επιστήµες. Είναι κάτι που αγαπώ ιδιαίτερα».

– Τριάντα χρόνια μετά την «Αστροφεγγιά», τι σκέφτεστε για τον ρόλο του Αγγελου Γιαννούζη;

«Τότε µου φαινόταν πολύ στερεότυπο το ότι αναζητούσε ορίζοντες πέρα από το στενό του περιβάλλον. Τώρα µου φαίνεται ότι έχει πολύ βάθος και ουσία».

«ΒΡΙΣΚΩ ΓΕΛΟΙΑ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΝΑ ΒΓΟΥΜΕ ΕΚΤΟΣ ΕΥΡΩΠΗΣ»
«Σήμερα νιώθω ότι έχω μάλλον συντηρητικές απόψεις» ομολογεί ο Αντώνης Καφετζόπουλος. «Ισως γιατί προσπαθώ να βρω έναν τρόπο να ζούμε όλοι ειρηνικά. uni0394εν θέλω να κρεμάσουν τον τελευταίο τραπεζίτη ούτε πιστεύω ότι η ευτυχία στον άνθρωπο είναι πάνω στο βουνό. Η ευτυχία υπάρχει ανάμεσα στους ανθρώπους, στο να ακουμπάς πάνω στον άλλον, στο να ακούς ένα “μπράβο”. Αναρωτιέμαι πώς μπορούμε να ζήσουμε εν ειρήνη και γι’ αυτό κάνω μια διαρκή και συνειδητή προσπάθεια. Ρίχνω καινούργιες ιδέες, όπως το να μπολιαστεί το κράτος με κληρωτούς – και ας το αρχίσουμε από τις δημοτικές εκλογές. Προσωπικά το δημοψήφισμα μου φάνηκε καλό. Οι εκπρόσωποι όμως του συστήματος φρίκαραν. Αλλά ως προς την ιδέα να βρεθούμε εκτός Ευρώπης, τη βρίσκω γελοία. Οταν έχεις συνεισφέρει στο να μεγαλώσει αυτό το δέντρο, μου φαίνεται γελοίο να κόψεις το δικό σου κλαδί. Ο Λουκάς Παπαδήμος είναι ένας άνθρωπος της κουλτούρας, της παιδείας και της ιδεολογίας που δημιούργησε το πρόβλημα, όσο κι αν τώρα τον βλέπουμε λίγο σαν σωτήρα. Πάντως αν το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού που διαθέτει το χρήμα δεν είναι αποφασισμένο να το χάσει, τότε δεν νομίζω ότι υπάρχει λύση». Τον φοβίζει η τρέχουσα συγκυρία; «Η συγκυρία μάς κάνει πιο δημιουργικούς. Μου αρέσει η λιτότητα στην τέχνη, ως παρενέργεια κάνει καλό. Αλλωστε δεν πιστεύω ότι η τέχνη αλλάζει τις κοινωνίες».

Μιχαλης Κακογιάννης

Ομιλία εκ μέρους της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογραφου, στην φετινή βράβευση του μακαρίτη.


Ο Μιχαλης Κακογιάννης, ειναι ο κινηματογραφιστης, που στην άϋλη λίστα του μυαλού μου με τις δεκα καλύτερες του ελληνικου κινηματογραφου, υπαρχουν τουλάχιστον τρεις δικες του ταινίες του αναμεσα τους.

Ειναι μεγαλη η τιμη για την ελληνικη Ακαδημία Κινηματογραφου να απονείμει το φετινο βραβειο στον άνθρωπο που μεταξυ άλλων ήταν δύο φορές υποψηφιος για το όσκαρ ξένης ταινίας, που κέρδισε τρεις φορές τη χρυσή σφαίρα (τις δυο συνεχόμενα το '55 και το '56). Που με τον αγγλόφωνο Ζορμπά ήταν υποψήφιος για επτα οσκαρ, αναμεσα τους καλυτερης ταινίας και σκηνοθεσίας.

Μακρια απο τα στατιστικά, ο Κακογιάννης ειναι ο δημιουργός του αξεχαστου Κυριακατικου Ξυπνήματος, του μνημειώδους Ζορμπα, της εμβληματικης Στελλας που μας σημαδεψε. Ο κινηματογραφιστης των γυναικων ηρωίδων απο το Κοριτσι με τα Μαυρα, μεχρι την Ιφιγενεια, την Ηλέκρα, τις Τρωάδες έως το Βυσσινοκηπο του 1999.

Ειναι, για μας, τους συναδελφους του, ο ανθρωπος που συνεργαστηκε με όσους εχουμε μαθει να θεωρουμε ιερους και μυθικους σε αυτή τη δουλεια: Το Χατζιδακι, το Θεοδωρακη, τη Λαμπέτη, τον Τσαρουχη, το Βασιλη Φωτόπουλο και το Σπυρο Βασιλείου, τη Μελίνα Μερκουρη, την Ειρηνη Παππα και το Γουώλτερ Λασσαλυ μεταξυ άλλων, δινοντας και στους ίδιους την ευκαιρία της εξαιρετικης δημιουργιας και της παγκοσμιας διακρισης.

Ο Μιχαλης Κακογιάννης εχει ακομα και ενα πλουσιο έργο σαν μεταφραστης του Σαιξπηρ, των αρχαίων, αλλά, και μεγάλο αριθμό αξιόλογες σκηνοθεσίες στο θεατρο, στην ελλαδα όσο και στο εξωτερικό.

Τελος, αλλα, κατα τη γνωμη μου, σημαντικότατη απόδειξη του μεγέθους του: ο Κακογιάννης επενδυσε το 2004, οτι ειχε και δεν ειχε, δηλαδη το ονομα του και προσωπική περιουσία, ξανα στην τεχνη. Δημιουργησε το Ιδρυμα Μιχαλης Κακογιάννης, φροντισε να εχει τα μεσα για να λειτουργει χωρις εξαρτήσεις και να ειναι ανοιχτο και ιδιαίτερα πολυσυλλεκτικό με έμφαση στη δουλεια νεώτερων δημιουργων.

Αγαπητοί καλεσμενοι, αγαπητοι συναδελφοι, αγαπητά μέλη της Ακαδημίας, Δεν έπεσε τυχαία ο κλήρος σε μένα, ομολογώ οτι το ζήτησα. Οι συνάδελφοι μου στο διοικητικό συμβούλιο ειχαν την καλοσύνη και την ευγένεια να αποδεχτούν το καπως επίμονο αίτημα μου να είμαι εγω αυτός που θα δώσει φέτος το τιμητικό βραβειο στον άνθρωπο που επιλέξαμε να ευχαριστήσουμε με αυτη τη συμβολική βραβευση το 2011.

Προσωπικά, λοιπόν, μεταφέροντας την απέραντη εκτιμηση όλων μας, τις ευχαριτίες μας για το έργο του και την εξωστρέφεια που το χαρακτηρίζει και που τον έκανε, ίσως, τον αξιότερο πρεσβευτη του ελληνικου σινεμα. Αλλά και για τη συνολικη σταση του στη ζωή, να πω σε μια νοηματική των νεωτέρων που δεν γνωριζω και πολύ καλά: κυριε Μιχαλη Κακογιάννη, respect!

Με την τεχνη σου και με το παράδειγμα σου φοβάμαι οτι μας έκανες λίγο καλύτερους ανθρώπους.

Κοντά μας βρίσκεται η κυρία Γιαννούλα Κακογιάννη - Wakefield με την ιδίοτητα της συνεργατριας, της συμπαραγωγου αλλα και της αγαπημενης αδελφης.
Θα την παρακαλέσω να μεταφερει το μικρο αυτο αγαλαματακι που συμβολικά ειναι ασηκωτο απο το βαρος του σεβασμου μας, την απειρη χαρα μας να το προσφέρουμε και φυσικά τις καλυτερες ευχες μας για υγεια και προσωπικη ευτυχία στον Μιχαλη Κακογιάννη.

"Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική σου μελαγχολία"

Οι παλιοί μας φιλοι
"http://www.youtube.com/watch?v=Uakcu20rU2o&feature=youtube_gdata_player"

στίχοι-μουσική Δ.Σαββόπουλος
Μη, μην το πεις οι παλιοί μας φίλοι μην το πεις για πάντα φύγαν.
Μη, το μαθα πια τα παλιά βιβλία, τα παλιά τραγούδια για πάντα φύγαν.
Πέρασαν οι μέρες που μας πλήγωσαν. Γίνανε παιχνίδι στα χέρια των παιδιών.
Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική σου μελαγχολία κι έρχεται η στιγμή για ν' αποφασίσεις με ποιους θα πας και ποιους θ' αφήσεις.
Πέρασαν για πάντα οι παλιές ιδέες, οι παλιές αγάπες οι κραυγές.
Γίνανε παιχνίδι στα χέρια των παιδιών.
Όμορφη είναι αυτή η στιγμή, να το ξαναπώ όμορφη να σας μιλήσω.
Βλέπω πυρκαγιές πάνω από λιμάνια πάνω από σταθμούς κι είμαι μαζί σας.
Όταν ο κόσμος μας θα καίγεται όταν τα γεφύρια πίσω μας θα κόβονται εγώ θα είμαι εκεί να σας θυμίζω τις μέρες τις παλιές.


Ενα -διόλου ασήμαντο- μέρος απ´ οτι με αποτελεί, σαν προσωπικότητα και ιδέες το οφείλω στο Διονύση Σαββόπουλο.
Κατα καιρούς και ιδιάιτερα μετα το 1985, καποιες απο τις απόψεις του με κάνουν να δυσανασχετω, αλλα αποφεύγω να τον κρίνω ή ακομα περισσότερο να τον κατηγορώ και μαλιστα να τον χαρακτηριζω. Αυτο, απο ευγνωμοσύνη και σεβασμό για οτι έκανε για μένα τα χρονια του '60-'70 και πιστεύω επισης, για ενα πολυ ζωηρό, υγιές και μεγάλο κομμάτι της γενιάς μου.
Η ιδέα του εκτοπισμού των ¨δυσαρεστων¨ (μεταναστών, τοξικομανων) πέρα απο τους ανατριχιαστικους συνειρμούς που φέρνει απο τη βαριά πρόσφατη ελληνικη ιστορία ειναι βαθιά διχαστικη και στηρίζεται στην βασική μας εθνική αυταπάτη: Ειμαστε ενα ανάδελφο ¨εθνος¨, βασικά, σχεδον θεϊκής καταγωγής, ξεχωριστό απο καθε άλλο βαρβαρο είτε της Ανατολής, είτε της Δύσης, περίπου περιούσιοι, που οι "άλλοι" φθονουν, μισούν και επιβουλέυονται. Αμήν.
Ακομα οι "άλλοι", ειναι, ως εκ τουτου, κατώτερα όντα με την έννοια της ιστορικής και πολιτιστικής αποστολής. Εμείς εχουμε - "εκείνοι" (δυστυχώς για τους ίδιους, αλλα τι να κανουμε;) δεν έχουν καμμία αποστολή. Κρίμα. Ας προσέχαν και ας είχαν γεννηθεί Έλληνες.
Δεν θα είχα ασχοληθεί αν την "πρόταση Σαββόπουλου", αν δεν την ειχε εκστομίσει ο ίδιος αλλά οι αντιπαθεις ναζίδες των πεζοδρομίων του Αγίου Παντελέημονα - μεγαλη η χάρη του.
Κι αυτο, γιατι όσο κι αν ειναι πασπαλισμενη με "ελληνισμο", "ελληνική παιδεία/γλώσσα" και "ανθρωπιά δια του ΟΗΕ", ειναι μια ολοφανερα φυλετική πρόταση. Τέλεια και παύλα.
Το 2011 ειναι στη διάθεση οποιουδήποτε ενδιαφερόμενου και έγκυρες γλωσσολογικες αλλά και αδιασειστες γενετικες αποδείξεις όσο και πολυ ενδιαφέρουσες ιδέες. Λίγο πολυ, καθε εγγραματος έλληνας, οφείλει να γνωρίζει οτι όλοι καταγομαστε απο "μετανάστες" που ξεκίνησαν απο τη Αφρική πριν απο μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια, έκαναν μια σταση κάπου στην Ασία και ήρθαν στα Βαλκάνια. Ακομα οι σύγχρονοι έλληνες έχουν ενα αξιοθαύμαστο 50% γενετικου υλικού σε καθε κύτταρο τους απο εκείνους τους πρώτους "γηγενείς". Το ίδιο όμως πάνω-κάτω έχουν και οι Αλβανοί καθως και οι άλλοι παραδοσιακοί εχθροί μας οι Τούρκοι. Το άλλο "γενετικό μισό" μας, το μοιραζόμαστε με τους προαναφερθέντες και τους υπόλοιπους γείτονες εξ ίσου. Και φαίνεται οτι οφειλεται και παλι σε ευρείες μεταναστευσεις και μετακινήσεις πληθυσμών που συνέβησαν απο την νεολιθικη εποχή μέχρι και τις μέρες μας.
Η γλώσσα που μιλάμε εχει μια αξιοθαύμαστη συνέχεια και συνάφεια με τις πιο αρχάιες ελληνικες διαλέκτους και ακομα πιο αξιοθαυμαστα εξακολουθεί να εξελίσσεται και καθε άλλο παρα εκφυλιζεται απο την τριβή της με τις άλλες γλώσσες του σύγχρονου κόσμου. Αλλά στο κάτω-κάτω αυτο ειναι υποκειμενικό θεμα. Άλλοι βλέπουν μισογεματο κι αλλοι μισοαδειο το ποτήρι.
Ο ΟΗΕ, ειναι εκεί που ειναι με την αποστολή να προστατεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα των ανθρώπων και όχι να ειναι ο μπατσος και δεσμοφυλακας που θα κανει τη βρώμικη δουλεια για χάρη των αυτοπλανώμενων "καθαρών" ελλήνων, που σιχαινονται να τους χαλαει η μοστρα και ψάχνουν πάντα κάποιον "ξένο" να φορτωθεί τις αμαρτιες τους.
Η μετανάστευση ειναι μέρος της ανθρώπινης περιπέτειας απο τη αυγή της ανθρωπότητας. Μαλιστα, όλα δείχνουν, οτι αυτοί που αποφασίζουν να ξεσπιτωθουν ειναι μάλλον ερευνητικά και δημιουργικά πνεύματα και αρα πολύτιμα για τον τοπο που θα τους δεχτεί.
Το παρον κύμα μεταναστευσης ειναι ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πρόβλημα και οφείλεται εν πολλοίς σε κρυφούς οικονομικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες σε κρίση, καθως και σε ολοφανερους γεωγραφικούς χώρους στους οποίους μαίνονται πολεμικές συγκρούσεις και γενοκτονίες.
Ένας απο αυτους τους τους τόπους που γεννούν στρατιές πολιτικών προσφύγων ειναι και η πατρίδα των τριων Αφγανων δολοφόνων. Ποιος ξέρει τι δρόμο θα είχαν πάρει αν η ελλαδα τους υποδεχοταν και τους παρείχε αυτο που δικαιούνται συμφωνα με τους διεθνείς νομους και τη Χάρτα του ΟΗΕ;
Η αστυνομία δεν ειναι ο κατάλληλος χειριστής του προβλήματος. Μας το έχουν πει, σε όλους τους τόνους, η Ύπατη Αρμοστεία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι μη κυβερνητικες οργανώσεις καθως και η ίδια η κυβέρνηση μας όταν διεκδικούσε την ψήφο μας εδω και ενάμισυ ολοκληρο χρόνο.
Ε, ναι, ήρθε η στιγμη για ν´ αποφασίσεις με ποιους θα πας και ποιους θ´ αφήσεις.

Για την "ελευθεροτυπία"

Location:Αγρίνιο

Σκορπιες κουκουναρες, ελπίζω όχι αρες μαρες

Συνέντευξη, γενικότερου ενδιαφέροντος, με αφορμή την παράσταση του Αγησίλαγου στο Ιδρυμα Μιχαλης Κακογιάννης. Μπόνους συνέντευξη του Δημητρη Μπασλαμ

Φαρμακεία και Φαρμάκια

Πήγα σήμερα να αγοράσω τα χάπια μου.

Στη γειτονιά μου (Άλιμος) έχουμε περίπου 3,5 φαρμακεία για καθε ένα φούρνο!

Απεργούν όλα. Υπερασπίζονται το δικαίωμα που τους έδιναν μεχρι τωρα οι νόμοι να μην πουλούν φάρμακα επιχειρήσεις αλλα μόνο οι φαρμακοποιοί. Που ειναι επιχειρηματίες.

Σταμάτησα σε ένα απο αυτά για να βρω στη λιστα με εφημερεύοντα ποιο απ´ όλα ειναι σήμερα ανοιχτό.

Πετάχτηκε απο τα κάγκελα ο φαρμακοποιός και με ρώτησε άν θέλω κατι. Του είπα.

Με παρακάλεσε να πάω λίγο πιο μακριά. Να μη φαινεται οτι ψωνιζω προφανώς.

Χάζεψα αμηχανα για λίγο τις εφημεριδες στο διπλανο ψιλικατζίδικο μεχρι που ήρθε με το σακουλάκι κρυμμένο στην τσέπη της ζακέτας του. Σα να αγόραζα κόκα.

Τον πλήρωσα, μπήκα στο αυτοκίνητο λίγο μουδιασμενος.

Διαπίστωσα οτι δεν μου ειχε κόψει καν απόδειξη.

Δεν θα ξαναπατήσω στην επιχειρηση του.

Άλλες ιδέες;

Τζούλιαν Ασάντζ/wikileaks στο TED (εχει και ελληνικους υποτιτλους)http://on.ted.com/8seE

Ομιλία σε ημερίδα στην Κύπρο με αφορμή μαθητικό διαγωνισμό με τίτλο "νέοι δημοσιογράφοι και περιβάλλον"

Δύο δρόμοι

Πριονίζοντας το κλαδί: πολιτισμική οικολογία και βαρβαρότητα

Θα επιχειρήσω να υποστηρίξω ότι σε τελευταία ανάλυση οι δυο δρόμοι δεν είναι παρά ένας.

Ότι η κοινή λογική και μόνο αυτή είναι αρκετή για να μας κάνει να δούμε ποιος είναι η μοναδική επιλογή.

Ότι αυτά στα οποία αναφερόμαστε δεν αφορούν συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, χώρες ή έθνη αλλά κάθε έναν από μας ξεχωριστά είτε ζει στη δύση είτε στην Ανατολή, είτε σε πλούσιες είτε φτωχές χώρες.

Θα αποφύγω να αναφερθώ αμφιλεγόμενες θεωρίες ή δράσεις.

Θα προσπαθήσω τέλος, να μην ασχοληθώ καθόλου με την πολιτική με τη στενή έννοια.

Περιβάλλον και ζωντανοί οργανισμοί

Φέτος στην περιοχή της Αθήνας είχαμε αρκετές βροχές. Πολλές σκέψεις που έχουν να κάνουν με το θέμα μας θα μπορούσε να κάνει κανείς αλλά η αναφορά μου δεν γίνεται για αυτό. Εδώ [φωτ.μυρμυγκια] μπορείτε να δείτε ότι το άμεσο αποτέλεσμα των έντονων βροχοπτώσεων ήταν να πρασινίσει το πάρκο που πάω κάθε μέρα βόλτα τα σκυλιά μου.

Μια δεύτερη ματιά, στο καταπράσινο τοπίο αποκαλύπτει αυτές τις σχεδόν κυκλικές τρύπες στη πρόσκαιρη βλάστηση. Πλησιάζοντας διαπιστώνει κανείς ότι σε κάθε τέτοιο κενό στα αγριόχορτα, βρίσκεται, στο κέντρο ακριβώς του κύκλου, μια μυρμηγκοφωλιά.

Φαίνεται πως κάθε μικρή αποικία μυρμηγκιών έχει το χάρισμα ή την κατάρα διαλέξτε πως θέλετε να χαρακτηρίσετε συναισθηματικά τη συμπεριφορά αυτή, είναι αδιάφορο, έχει την φυσική ικανότητα να ξεχερσώνει τη βλάστηση γύρω της. Αυτό που βλέπετε είναι ένα μόνο από τα χιλιάδες αν όχι εκατομμύρια παραδείγματα του πως η ζωή επηρεάζει, αλλοιώνει και μεταβάλλει το περιβάλλον γύρω της.

η συμπεριφορά των μυρμηγκιών της γειτονιάς μου, μοιάζει ιδωμένη από ψηλά με τη την συμπεριφορά ημών των ανθρώπων.

Εκεί σταματούν και οι ομοιότητες.

Σε αντίθεση με τα μυρμήγκια εμείς, οι άνθρωποι, για πρώτη φορά στην ιστορία του πλανήτη που ονομάζουμε Γη, είμαστε σε θέση, τόσο με τους αριθμούς μας όσο και με τα μέσα που διαθέτουμε να επιδράσουμε συνολικά σε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν βιόσφαιρα.

Άλλα είδη που πια είναι γνωστό ότι είναι όλα συγγενείς μας πρώτου βαθμού μπορούν και έχουν περιορισμένη επιρροή στο περιβάλλον. Όπως τα μυρμήγκια της γειτονιάς μου, αρπακτικά μπορούν και το έχουν πράξει συχνά, να υπερβούν την αντοχή των θηραμάτων από τα οποία τρέφονται, οδηγώντας τα στον μαρασμό, χορτοφάγα να καταναλώσουν κάθε απόθεμα βρώσιμης βλάστησης, ιοί, μικρόβια και άλλα παράσιτα να εξοντόσουν τους ξενιστές τους. Αποτέλεσμα, πάντα είναι ο μαρασμός και η παρακμή: για τα παράσιτα, τους κυνηγούς, τους χορτοφάγους. Το υψηλότερο τίμημα που πληρώνει όποιος ξεπερνάει την αντοχή της νοητής σφαίρας από την οποία ζει και αναπαράγεται είναι η ίδια η εξαφάνιση.

Η ζωή, όπως την ξέρουμε, μοιάζει να κινείται στα βήματα ενός αιώνιου, χορoγραφημένου από τυφλές δυνάμεις, χορού ανάπτυξης, ακμής, παρακμής και εξαφάνισης.

Πολύ συχνά, αποφασιστικός παράγοντας, που δίνει ένα τόνο θεομηνίας, είναι μεγάλες αλλαγές στο περιβάλλον που έχουν αφετηρία κάποιο φυσικό αίτιο, "καταστροφή" έχουμε μάθει να το λέμε μια και οι συνέπειες είναι δραματικές.

Ένας αστεροειδής που πέφτει απ' τον ουρανό, μια μεγάλη κοιλάδα που μετατρέπεται σε θάλασσα καθώς οι πάγοι λιώνουν, μια οροσειρά που ανεβαίνει από το φλοιό της γης και χωρίζει μια ήπειρο στα δύο όπως τα Ιμαλάια, μια αλλαγή στο κλίμα που ερημοποιεί ένα μεγάλο μέρος κάποιας ηπείρου και τη χωρίζει όπως η Σαχάρα σε δυο διακριτά και σχεδόν απροσπέλαστα μεταξύ τους διαφορετικά οικοσυστήματα.

Ναι, ο πλανήτης αλλάζει διαρκώς. Άλλοτε αργά και σε εκατομμύρια των εκατομμυρίων χρόνια κι άλλοτε ραγδαία. Αυτό έχει πάντα σαν συνεπεία μαζικές εξαφανίσεις ειδών. Δεν είναι κάτι το καινούργιο.

Κατά το τέλος της Πέρμιας περιόδου, πριν από περίπου 251 εκατομμύρια χρόνια οι εξαφανίσεις άγγιξαν το 95% κάθε έμβιου όντως στη Γη, μια "καταστροφή" που κάνει την διάσημη αδελφή της που πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια εξαφάνισε τους δεινόσαυρους να μοιάζει με ασήμαντο μικροεπεισόδιο. Ψάρια, υδρόβιοι οργανισμοί, φυτά και έντομα άφησαν κενό το χώρο μόνο για το 5% των τυχερών συγγενών τους και χάθηκαν για πάντα.

Περιβάλλον και άνθρωπος

Αυτό που είναι καινούργιο είναι ο άνθρωπος.

Οι πρόγονοί μας τα τελευταία 10 εκατομμύρια χρόνια συνέλεγαν τροφή, κυνηγούσαν σποραδικά και ζούσαν μεταναστεύοντας σε όλο τον πλανήτη. Οι άμεσοι πρόγονοί μας εμφανίστηκαν πριν από 180 με 250 χιλιάδες χρόνια, ενώ οι Νεάντερταλ και άλλα ξαδέλφια μας εξαφανίστηκαν για πάντα.

Και ξαφνικά μόλις πριν από 12 χιλιάδες χρόνια περίπου εξημέρωσαν τα πρώτα ζώα και φυτά. Από τότε απλωθήκαμε σε όλο τον πλανήτη με τα σημερινά κρίσιμα νούμερα και καταστάσεις

Για πρώτη φορά στην γεωλογική ιστορία, όπως την γνωρίζουμε, υπάρχει κάποιο είδος που η δραστηριότητα του επιδρά σε πλανητική κλίμακα.

Οποιεσδήποτε ομοιότητες με τα μυρμήγκια, τους τερμίτες, τους προγόνους μας ή τις κοινότητες των ινδιάνων της προκολομβιανής Αμερικής δεν είναι παρά παρωδία του προβλήματος.

Στην αρχή έμοιαζε με βαριά απειλητική συννεφιά στον ορίζοντα. Τώρα ξαφνικά είναι κανονική θύελλα σε πλήρη εξέλιξη και ισχύ. Να πρόκειται για αναζωογονητικό μπουρίνι; ή μήπως κάτι πολύ παραπάνω;

• Η ιστορία με τα ορυκτά καύσιμα φτάνει οριστικά σε ένα τέλος. Δεν υπάρχουν σε αφθονία ούτε για μας και τα παιδιά μας, ας μη μιλάμε για εγγόνια και μακρινούς απογόνους.
• Η παγκόσμια θέρμανση δεν είναι υπόθεση και νοητικό πείραμα. Είναι προβλέψιμη, σχετικά μετρήσιμη, έχει πάρει μπρος και κανείς δεν ξέρει τις ακριβείς συνέπειες. Οι γνώσεις μας δεν είναι επαρκείς για τη περιγραφή κάποιας λύσης.
• Ο τρόπος που παράγουμε (και καταναλώνουμε) τροφή έχει πολλά προβλήματα. Να παραθέσω μερικά. Κατ' αρχήν δεν αρκεί για όλους. Στα μέρη του πλανήτη που δεν πεινάμε, πετάμε καθημερινά τόνους (500 γρ. κάθε Έλληνας) στα σκουπίδια. Η καλλιεργήσιμη γη έχει στραπατσαριστεί ανεπανόρθωτα (στην Αυστραλία ερημοποιείται ο βασικός σιτοβολώνας της ηπείρου με μη αναστρέψιμο τρόπο). Στην Ιαπωνία προσέχουν σαν κόρη οφθαλμού τα πλούσια δάση τους και ταυτόχρονα εισάγουν (ακριβή) ξυλεία λεηλατώντας τις ζούγκλες στον τρίτο κόσμο. Οι αγελάδες μας, πέρδονται μεθάνιο κατά κολοσσιαίες ομοβροντίες, «ζουν» και θανατώνονται με τρόπο που προσβάλλει την ανθρωπιά μας και καταλήγουν σε προβληματικά γαλακτοκομικά και μπιφτέκια που απειλούν την δημόσια υγεία. Έχουμε εξαπολύσει μεταλλαγμένες μορφές ζωής στο οικοσύστημα με συνέπειες που θα πλήξουν σαν ντόμινο τις μορφές ζωής που εξελίχτηκαν μαζί μας εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Και εδώ οι ακριβείς συνέπειες ξεφεύγουν από το πλαίσιο των γνώσεων μας, δεν έχουμε ιδέα για το τσουνάμι που θα ακολουθήσει.
• Ο ανταγωνισμός μας με τους υπόλοιπους συγκάτοικους σε αυτόν πλανήτη έχει οδηγήσει σε εξαφανίσεις ειδών και απειλεί με μαζικές εξαφανίσεις που συγκρίνονται άνετα με πλανητικών διαστάσεων καταστροφές του απώτατου παρελθόντος.

Νομίζω ότι όλοι, λίγο-πολύ, ξέρουν ότι αυτά ισοδυναμούν με την ιδιόρρυθμη στάση εκείνου του μυθικού προσώπου που πριόνιζε το κλαδί στο οποίο καθόταν αμέριμνα. Μοιάζει σαν να τρελαθήκαμε.

Μοιάζει σαν να παραείναι παράλογη η στάση του ανθρώπινου είδους.

Είναι δυνατόν; Καλά δεν καταλαβαίναμε τόσα χρόνια τι πριονίζει το πριόνι; Μπορεί να φανήκαμε τόσο αφελείς; εμείς τα ξαδέλφια του Αϊνστάιν, του Νεύτωνα, του Αριστοτέλη, του ανώνυμου εφευρέτη του τροχού;

Την ίδια ερώτηση μπορεί να την κάνει κανείς ατενίζοντας εκ του ασφαλούς τα ερείπια δεκάδων πολιτισμών που εξαφανίστηκαν στο παρελθόν. Δεν έβλεπε, ο απόγονος κάποιας μορφωμένης και ενημερωμένης πλουτοκρατικής ελίτ των Μάγια, ότι το δέντρο που κόβει είναι το τελευταίο;

Η απάντηση στοιχειώνει τα χαλάσματα: Κατηγορηματικά όχι. Φρόντιζε το μικρό ατομικό του συμφέρον, ενώ οι νεκροί γείτονες του, θα έπρεπε να του θυμίζουν ότι έρχεται η σειρά του. Ο τελευταίος των νεκρών, μια σειράς γεγονότων που θα μπορούσαν να αποτραπούν. Ή όχι; Διότι αυτό που συμβαίνει τώρα, είναι ακριβώς ότι έπαθαν προ πολλού άνθρωποι λογικοί και σοβαροί, ακριβώς όσο είμαστε και εμείς οι σύγχρονοι. Η μεγάλη, η δραματικά μεγάλη, διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι για πρώτη φορά συμβαίνει σε παγκόσμια κλίμακα. Αυτή τη φορά δεν θα υπάρχει κάνεις να στοχάζεται μελαγχολικά πάνω από τα ερείπια και να αναρωτιέται πόσο βλάκες θα μπορούσαν να υπάρξουν οι πρόγονοι του.

Είναι η μοίρα μας να εξαφανιστούμε;

κλειστό σύστημα

Αυτό που πρέπει επειγόντως να αντιληφθούμε είναι ότι είμαστε μέρος ενός κλειστού συστήματος. Η Γη, όπως και κάθε άλλο κλειστό σύστημα έχει όρια και σύνορα. Δεν υπάρχει τρόπος να τα υπερβούμε. Εκεί που τελειώνει η επικράτεια μας αρχίζει το αχανές, σκοτεινό, το φονικά αφιλόξενο διάστημα.

Δεν υπάρχει τζάμπα φαΐ στο σύμπαν είπε για κάποιο παρόμοιο ζήτημα ο Αϊνστάιν. Ισχύει απόλυτα για τον πλανήτη που έχουμε για πατρίδα.

Δεν μπορείς να επεκτείνεις τις δραστηρίοτητες του ανθρώπου πέρα από τη σφαίρα αυτή. Δεν χωράει το κλειστό σύστημα εσαεί ανάπτυξη και επέκταση. Τελεία και παύλα. [βιόσφαιρα vs "ανάπτυξη"]

απίθανη ανάβαση στην πολυπλοκότητα

Αντίθετα αυτό που φαίνεται εξαιρετικά απίθανο και κατά τους αιώνες γέννησε δοξασίες, θεωρίες ακόμα και ολόκληρες θρησκείες, που έδωσε και δίνει ακόμα μια αίσθηση ασφάλειας και αιωνιότητας είναι το γεγονός ότι η Γη μοιάζει ανεξάντλητη.

Μοιάζει να γέννησε από τα σπλάχνα της όλη αυτή την συναρπαστική πολυπλοκότητα, τα εκατομμύρια είδη φυτών, ζώων, μικροβίων, καύσιμης ύλης, ομορφιάς, ηλιοβασιλεμάτων, άγριων βουνών, απέραντων τοπίων και αμμουδερών ακτών, αισθητικής και πνευματικότητας. Πνευματικότητας που επιτρέπει στον άνθρωπο από την προνομιακά νοήμονα θέση του να στοχάζεται για την ύπαρξη και το τέλος των πάντων.

Η πραγματικότητα, γνωστή πλέον μετά το Δαρβίνο, είναι συγκλονιστικά πιο απλή και εξαιρετικά πιο γοητευτικά πολύπλοκη:

ότι βλέπουμε γύρω μας υπάρχει χάρη σε καμιά δεκαπενταριά βασικά στοιχεία του περιοδικού πίνακα που γεννήθηκαν στα σπλάχνα μακρινών ήλιων οι οποίοι τελείωσαν τη ζωή τους με θεαματικές εκρήξεις, στο υδρογόνο που υπάρχει από την απαρχή των πάντων, το big bang, και στην άφθονη ενέργεια που εισρέει από το δικό μας ήλιο και τον ζωντανό θερμό πυρήνα της ίδιας της Γης.

από αυτή την άποψη ο πλανήτης μας κάθε άλλο παρά κλειστός είναι. έχει δύο πηγές κατ αρχήν τον ήλιο και κατά δεύτερο το ζωντανό, θερμό εσωτερικό του. από εκεί προέρχεται όλη η αναγκαία "καύσιμη ύλη", η ενέργεια που γέννησε και τροφοδοτεί αυτήν την απίστευτη πολυπλοκότητα. Κατά ένα προφανώς ατυχή τρόπο είναι και οι μόνες πηγές που χρησιμοποιούμε ελάχιστα. Γιατί όμως; Για τα επόμενα τρία δισεκατομύρια χρόνια ο ήλιος θα βομβαρδίζει τη γη με αρκετή ενεργεια που θα επέτρεπε στον ανθρώπινο πολιτισμό όχι απλώς να συντηρηθεί αλλα να έχει αποθέματα για άλλο τόσο χρονικό διαστημα.

τι συμβαίνει;

Όλα αυτά που λέμε τώρα μοιάζουν σημαντικά άλλα έχουν ένα σοβαρό επικοινωνιακό μειονέκτημα, δεν ακούγονται καθόλου επείγοντα.

Αντίθετα, επείγον δείχνει να είναι αυτό που βρίσκεται καθημερινά στην πρώτη σελίδα: ύφεση, ντόμινο υπερχρεωμένων κρατών στην ευρωπαϊκή ένωση και όχι μόνο, ελλείμματα και αρνητικά ισοζύγια, ελλειμματικοί προϋπολογισμοί, χρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, τράπεζες στην περιοχή της κατάρρευσης, ρευστότητα χρήματος κοντά στο μηδέν. Με μια κουβέντα, παγκόσμια οικονομική κρίση.

περιβαλλοντική απειλή και φτώχεια λοιπόν;

ο χειρότερος δυνατός συνδυασμός;

Πως να πάρεις γενναίες αποφάσεις που απαιτούν χρήματα των φορολογουμένων όταν αυτοί βλέπουν σχολεία να κινδυνεύουν, τα πανεπιστήμια της Αγγλίας να κλείνουν τις πόρτες, νοσοκομεία και ιατρικές υπηρεσίες να περιορίζονται, το ίδιο το οικογενειακό εισόδημα να συρρικνώνεται;

ηθική και ιδεολογική κρίση

Όταν κανείς σχεδόν από το πολιτικό σύστημα, τους πνευματικούς ανθρώπους και κυρίως τον επιχειρηματικό κόσμο δεν δείχνει να έχει το ηθικό έρεισμα, την έξωθεν καλή μαρτυρία και το ηθικό ανάστημα να πει τα πράγματα με το όνομα τους.

Πως, όταν ολόκληροι πληθυσμοί στις αναπτυγμένες χώρες, και ιδίως στη δική μου, ενεπλάκησαν στην διαπλοκή, παραβιάζοντας νόμους και κανόνες, στη διαφθορά, χρησιμοποιώντας χρήματα και επιρροή, στην απάθεια προς την κοινωνική συνοχή, εξυπηρετώντας τα στενά προσωπικά τους συμφέροντα, θα βρεις αξιόπιστους συμμάχους για την έξοδο από την οικονομική και την περιβαλλοντική κρίση.

μήπως πρέπει πρώτα να βρούμε μια κάποια λύση για την ίδια την κρίση αξιών που μας ταλανίζει

ή μήπως οι άνθρωποι που βλέπουν την πραγματικότητα γύρω τους να γίνεται αγνώριστη, όταν ήθη, έθιμα, συνήθειες, γλωσσικές και θρησκευτικές ομοιομορφίες να διαταράσσονται βίαια, η ασφάλεια στο δρόμο και στο σπίτι να απειλείται με κατάρρευση από την παρατεταμένη και ανεξέλεγκτη εισβολή πεινασμένων μεταναστών, μια εισβολή που έχει αυξητική τάση και προβλέπεται να πάρει εκρηκτικές διαστάσεις, θα έχουν διάθεση να σκεφτούν το μέλλον; θα θελήσουν να δείξουν κατανόηση;

η εμπειρία δείχνει το αντίθετο.

μήπως έχουμε μπει ήδη σε ένα ανεξέλεγκτα κατερχόμενο σπειροειδές, σε μια κοινωνική, οικονομική, πολιτική και περιβαλλοντική δίνη από την οποία δεν υπάρχει απόδραση;

Πραγματικά δεδομένα - Πριονίζοντας το κλαδί

όταν τα πράγματα γίνονται σκούρα είναι καλό να κοιτάζει κανείς τα πραγματικά, μετρήσιμα και αποδείξιμα γεγονότα.

Τίποτε απ' όσα ανέφερα για το περιβάλλον δεν είναι περισσότερα από αυτά που τεκμηρίωσε η διεθνής επιτροπή επιστημόνων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Μάλλον έχω παραλείψει τα πιο εφιαλτικά σενάρια.

Τίποτε απ' ότι ανέφερα για την ηθική κρίση που βασανίζει τις δυτικές κοινωνίες δεν είναι σοβαρότερο από αυτό που ζω καθε μερα στην Ελλάδα, τις αναπτυσσόμενες χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας.

Τίποτε από αυτά που έθιξα στο ζήτημα των ορυκτών καυσίμων δεν είναι κατώτερο των προβλέψεων που κάνουν οι πιο έγκυρες οικονομικές αυθεντίες που προειδοποιούν ότι το πετρέλαιο μάλλον έχει φτάσει το σημείο μέγιστης παραγωγής του και μπαίνει ή έχει μπει στη φάση της κρίσιμης εκμετάλλευσης

Θα χρειαζόταν να αναπτύξω κάποια ρητορική για το νερό, τη χρήση και τη διαχείριση του; στην Κύπρο φοβάμαι ότι δεν χρειάζεται.

παρ' όλ' αυτά:

Ο μπλε υδάτινος πλανήτης μας έχει μόνο 1,5% γλυκό νερό και η κρίση είναι ήδη σε κάποιες περιοχές παραπάνω από ορατή.

οι σχετιζόμενες με το νερό ασθένειες είναι μια αυξανόμενη ανθρώπινη τραγωδία, αφού σκοτώνουν περισσότερους από 5 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο, δέκα φορές ο αριθμός των νεκρών στους συνήθεις πολέμους. 2,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από ασθένειες που σχετίζονται με ακάθαρτο νερό. Περίπου το 60% της παγκόσμιας νηπιακής θνησιμότητας παγκόσμια οφείλεται σε επιμολύνσεις και παρασιτικές ασθένειες που σχετίζονται με το νερό.

Τα μέτρα που παίρνουμε για τη διατήρηση της ποικιλίας των υπαρκτών ειδών είναι κατώτερα του ρυθμού εμφάνισης ειδω που μπαίνουν στη ζώνη κινδύνου.

Σπάζοντας, εδω κι εκει, με τυχαίο τρόπο, τους ενδιάμεσους κρίκους της τροφικης αλυσίδας βάζουμε ολόκληρο το σύστημα σε δοκιμασία κατάρρευσης.

τι να κάνουμε;

Τι θα κάνουμε λοιπόν;

κι εδώ ανοίγονται χονδρικά δύο δρόμοι. Ο ένας λίγο-πολύ είναι να συνεχίσουμε όπως είμαστε. Να θεωρήσουμε ότι τα μέσα που μέχρι τώρα χρησιμοποιούμε για να λύνουμε προβλήματα είναι επαρκή.

Ότι η κατάσταση όπως διαμορφώθηκε μετά το 2ο Παγκόσμιο πόλεμο και το τέλους του λεγόμενου ψυχρού πολέμου είναι αρκετά ικανή να διαχειρίζεται τα του πλανήτη. Ότι θέλει μερικά μερεμέτια εδώ κι εκεί αλλά επαρκεί για σαν πλαίσιο. Ας ανασκουμπωθούμε, ας κινητοποιήσουμε τον ΟΗΕ, ας πείσουμε τις ισχυρές κυβερνήσεις, ας απευθυνθούμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στην Κομισσιόν, ας παλέψουμε μέσα στα θεσμικά και τα περιφερειακά όργανα. Δεν μπορεί παρά η κοινή λογική τελικά να επικρατήσει. Θα βρούμε την άκρη. Υπομονή και επιμονή.

Ο Χίτλερ της εποχής μας

προσωπικά προτείνω να σκεφτούμε λίγο πιο πολύ. Να αναρωτηθούμε αν η νέα κατάσταση απαιτεί και νέα μέσα και θεσμούς.

Αυτό που αντιμετωπίζουμε είναι κάτι ανάλογο με την κατάσταση στην οποία βρέθηκε ο κόσμος πριν τον τελευταίο παγκόσμιο πόλεμο.

προτείνω να σκεφτόμαστε την περιβαλλοντική κρίση σαν το Χίτλερ της εποχής μας. Σαν ένα επείγον πιεστικό κίνδυνο με τον οποίο δεν μπορείς να διαπραγματευτείς και να ερθεις σε καποιου ειδους εντιμη συμφωνια μαζι του, αλλά φοβαμαι, σαν κάποιον που είσαι υποχρεωμένος να αντιμετωπίσεις.

Με τη διαφορά ότι ο Χίτλερ ή ο παγκόσμιος πόλεμος το 1940 δεν απείλησε την ανθρωπότητα με εξαφάνιση ή τον πλανήτη με θάνατο.

Μπορούμε με σιγουριά νομίζω να μιλήσουμε για μια παγκόσμια πολιτική κρίση που θα πρέπει να λυθεί με πολιτικά μέσα. Ή το χάος.

Αναγκαστικά, λόγω της πολυπλοκότητας του προβλήματος, δεν μπορεί παρά να είναι αντίστοιχα πολύπλοκη αλλά και πρωτοφανής. Λύση, που θα πρέπει, ταυτόχρονα, να αλλάξει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο ζούμε, σκεφτόμαστε και δρούμε. Έχουμε ανάγκη από καινούργιες ιδέες, καινούργιους σχηματισμούς και καινούργια μέσα δράσης.

με ποιους πρέπει να πορευτούμε και ποιους πρέπει να ξεπεράσουμε εμεις αλλα και η ιστορία στην αναζήτηση αυτής της λύσης;

ποιοι είναι οι φίλοι και σύμμαχοι; ποιος ο αντίπαλος σε μια τέτοια προσπάθεια;

κατ αρχήν θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να αλλάξουμε συμπεριφορά, συνήθειες και παγιωμένες ιδέες όλοι μας. Ο καθένας από μας ξεχωριστά και για τον εαυτό του. Με τελικό κριτή τη συνείδηση του.

Κατά συνέπεια, έχουμε ανάγκη και από μία παραγωγική/καταναλωτική επανάσταση που θα αλλάξει κατ' αρχήν εμάς τους ίδιους. Η σπατάλη πόρων είναι αντικοινωνική είτε τη διαπράττουν επιχειρήσεις, είτε κρατικές συνιστώσες όπως οι κυβερνήσεις και οι δήμοι, είτε ατομικά οι πολίτες. Αυτά όλα, θα πρέπει να διαμορφώσουν ένα νέο πλαίσιο υποχρεώσεων, φορολογικών ρυθμίσεων, και ηθικής. Το ‘πληρώνω και σπαταλάω/ρυπαίνω όσο θέλω' δεν είναι πλέον ηθικά αποδεκτό.

καπιταλισμός/αγορά/ατομική ιδιοκτησία

Από μια άποψη, η συγκυρία είναι ιστορικά ευτυχής.

Η οξύτατη περιβαλλοντική κρίση που έχει για κορυφή της την κλιματική αλλαγή συνδυάζεται στις μέρες μας με μια οικονομική κρίση που ανέτρεψε το θεμελιώδες ιδεολόγημα του φιλελεύθερου καπιταλισμού ότι το κέρδος, σαν το ιερο δισκοπότηρο ειναι η κινητήρια δύναμη της ευημερίας και άρα, είναι ανώτατη ηθική αξία. Ότι το κέρδος συσσωρεύει πλούτο που αργά ή γρήγορα θα διαχυθεί στην κοινωνία για την κάνει καλύτερη.

Αντίθετα, φάνηκε ότι χρειαζόμαστε επενδύσεις σε κοινωνικά αγαθά που είναι κοινό κτήμα: υγεία, γνώση, ελεύθερο χρόνο. Ο πλούτος οφέιλει να διαχέεται με τρόπους που αποτελουν δημοσια άϋλα και υλικα αγαθα και μόνο το πλεόνασμα του είναι ηθικά αποδεκτό να συσσωρεύεται.

Ιδεολογικά, το φιλελεύθερο όραμα νίκησε κατά κράτος την σοσιαλιστική/κοινωνική/ κρατική, πέστε-τη-όπως-αγαπάτε, διαχείριση της ιδιοκτησίας, γιατί πρώτον, υποσχέθηκε αυτόματη ανακατανομή του πλούτου και δεύτερον, γιατί το “άλλο” παράδειγμα απέτυχε παταγωδώς και κατέρρευσε χωρίς να βρει έστω και ελάχιστη υποστήριξη από τους λαούς που είχαν την ατυχία να το βιώσουν.

Και να ‘μαστε σήμερα: Πίσω από κάθε παράλογη, αντικοινωνική πράξη, πίσω από κάθε κομμένο δέντρο στον Αμαζόνιο, πίσω από κάθε πεισματική άρνηση της παγκόσμιας θέρμανσης, πίσω από κάθε γενοκτονία, πίσω από κάθε κιλό νοθευμένο γάλα θα βρείτε το κέρδος. Δεν χρειάζεται να εμβαθύνετε πολύ.

Και που είναι η αναδιανομή αυτού του κέρδους; Που είναι τα λεφτά; Αυτά τα λεφτά, που υποσχέθηκαν οι γκουρού των αγορών και οι θεωρητικοί του καπιταλισμού αλλά και θλιβεροί γραφειοκράτες πολιτικοί;

Κατά την ταπεινή μου γνώμη μπορεί κανείς να βγάλει δυο συμπεράσματα που φαίνονται και είναι απλά, αλλά, καθόλου απλοϊκά:

Πρώτον, το παγκόσμιο πολιτικό σύστημα τα έφαγε τα ψωμιά του. Δεν τα κατάφερε. Και κινδυνεύουμε με ανυπολόγιστη παγκόσμια καταστροφή του ενδιαιτήματος μας.

Δεύτερον, ο καπιταλισμός όπως τον γνωρίσαμε είναι παράγοντας φτώχειας και καταστροφής και σε καμιά περίπτωση δεν οδηγεί στην μαζική ευημερία και ανάπτυξη. Τουλάχιστον, αυτό δεν συνέβη ιστορικά ποτέ, για άξια λόγου χρονικά διαστήματα. Πάντα, η πλουτοκρατική κοινωνική οργάνωση, κατέληξε σε καταστροφικές, μαζικές και γεμάτες πόνο, μετακινήσεις πληθυσμών, πολέμους γενοκτονίες και καταρρεύσεις.

Το λιγότερο στο οποίο θα έπρεπε να ποντάρουμε, πια, είναι, μια άλλη πολιτική και μια άλλη κοινωνική διαχείριση του πλούτου. Μια τέτοια άλλη πολιτική πρέπει να χαρακτηρίζεται από ευφυΐα, την ηθική της αλήθειας και τη διαφάνειας και τη διεύρυνση της δημοκρατίας. Επίσης εκ των πραγμάτων πρέπει να είναι μια πολιτική παγκόσμια. Ποιο το όφελος υπό τις παρούσες συνθήκες να αναζητεί κανείς τη μικρή ουτοπία σε ένα και μόνο χώρο; Είμαστε στο ίδιο καζάνι (κυριολεκτικά), με τους συμπολίτες όπου γης.

κράτη/κυβερνήσεις/δικαιώματα

Έχω τη γνώμη ότι οι μεγαλύτερες επινοήσεις της ανθρώπινης φυλής είναι η δημοκρατία και η επιστημονική σκέψη. Η πρώτη γιατί είναι το μόνο ασφαλές σύστημα αμοιβαίων συμβιβασμών και εξασφάλισης κοινής επιβίωσης χωρίς αλληλοεξόντωση. Και στηρίζεται στη λογική.

Η δεύτερη, γιατί είναι ο μόνος γνωστός τρόπος για συμφωνήσουμε πάνω σε αντικειμενικές αλήθειες: ένα κι ένα θα κάνουν δυο μέχρι κάποιος να μας αποδείξει, πάλι με τη λογική, ότι κάνουμε λάθος.

Σε ότι αφορά τη δημοκρατία είναι φανερό ότι η αντιπροσωπευτική μορφή που έχει σήμερα δεν είναι ούτε επαρκής, ούτε ικανή να λύνει προβλήματα, ούτε έχει καταφέρει να αφομοιώσει, μέρος έστω, από την επανάσταση στη διακίνηση πληροφορίας, ιδεών, διαβούλευσης, ικανότητας αποφάσεων και διάχυσης δράσεων που προσφέρουν οι εξελίξεις στα νέα μέσα επικοινωνίας, τα ασύρματα δίκτυα και το ίντερνετ. Η επανάσταση αυτή μπορεί να φέρει στη δημοκρατία πολύ κοντά στο ιδεώδες της αμεσότερης εξάσκησης και εφαρμογής της. Λίγο-πολύ εκατομμύρια άνθρωποι έχουν σήμερα τη ικανότητα και τη διάθεση να διαβουλεύονται με τον ίδιο καθημερινό τρόπο που το έκαναν οι Αθηναίοι της κλασσικής περιόδου. Απλώς στερούνται τη θεσμική δυνατότητα.

Ακόμα, σήμερα, αναδύονται πιεστικά, για πρώτη φόρα μετά τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, νέα δικαιώματα. Το δικαίωμα του οικοσυστήματος αλλά και την καλλιεργήσιμης γης σε αξιοπρεπή, βιώσιμη, ανάπαυλα από την ανθρώπινη δραστηριότητα, το δικαίωμα του πολίτη να θεωρεί τον εαυτό του μέρος του περιβάλλοντος και όχι μόνο της ανθρώπινης κοινωνίας, τα δικαιώματα των ζώων και πιθανόν αρκετά ακόμη.

Η Δημοκρατία πρέπει να διευρυνθεί τόσο ‘ποσοτικά' ώστε να καθιερώσει την άμεση διαβούλευση ανάμεσα σε κοινότητες, κινήσεις πολιτών και τις εκφράσεις του κράτους όσο και ποιοτικά, ώστε να συμπεριλάβει στις αρχές και τις διαδικασίες της τα υποκείμενα των νέων δικαιωμάτων.

Για να το πω όσο πιο απλά γίνεται: πρέπει να βάλουμε στο δημοκρατικό παιχνίδι, τόσο ανθρώπους, όσο ζώα αλλά και βλάστηση. Ακόμα, δικαιώματα διεκδικούν, έννοιες και πράγματα. Οι ‘οικονομικοί' μετανάστες της νέας εποχής που εγκαταλείπουν τις εστίες τους λόγω καταστροφής των πόρων είναι εξ ίσου πρόσφυγες όσο και οι αντιφρονούντες σε δικτατορικά καθεστώτα ή τα θύματα κάποιας γενοκτονίας.

Τα οικοσυστήματα δεν ψηφίζουν, αλλά πρέπει να αποκτήσουν θεσμικά κατοχυρωμένη φωνή, τα ποτάμια, ο υδροφόρος ορίζοντας και οι παραλίες και το τοπίο έχουν δικαιώματα βιωσιμότητας.

Η ατμόσφαιρα της Γης αδυνατεί να παραστεί στα ανθρώπινα δικαστήρια αλλά έχει ηχηρά επιχειρήματα.

Με δυο λόγια, αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και θα πρέπει να τον συμπεριλάβουμε στους δημοκρατικούς κανόνες, όχι ως κτήμα ή και κτήση μας αλλά ως οντότητα με καθολικά και επί μέρους δικαιώματα. Σαν συνέταιρο και συγκάτοικοι.

Αν θέλουμε να επιφυλάξουμε κάποιο ειδικό ρόλο για μας τους ανθρώπους, θα είναι να θεωρήσουμε τον εαυτό μας ως το μόνο μέχρι στιγμής γνωστό νοήμον συστατικό της παγκόσμιας δημοκρατίας.

Μέχρι εκεί και με όλες τις ηθικές συνέπειες που έχει αυτή η μοναδική προνομιακή θέση σε ένα πολύπλοκο νομικό σύστημα σαν κι αυτό που προτείνω και πιεστικά αναδύεται από την Ανάγκη.

Δεν είμαστε σε θέση να ζήσουμε χωρίς να αποκαταστήσουμε μια βιώσιμη συμβιωτική σχέση εμπιστοσυνης με μικρόβια, έντομα, βλάστηση, περιβάλλον και τους στενούς συγγενείς μας, τα ζώα.

Υπάρχει μια διάχυτη ιδεολογική τάση ανάμεσα σε πολλούς ανθρώπους, παγκόσμια, που θα συμφωνήσουν με όλα όσα είπα αλλά καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η μοναδική διαφαινόμενη λύση είναι η απάρνηση ενός μεγάλου μέρους όσων έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε μέρος του σύγχρονου κόσμου.

Για επιστρέψει η Γη σε ένα ισορροπημένο μοντέλο που θα φιλοξενεί στην αιωνιότητα ανθρώπους και συμβιωτικό περιβάλλον με ασφάλεια και αειφορία, θα πρέπει να απλώσουμε τα πόδια μέχρι εκεί που φτάνει το σεντόνι. Να επιστρέψουμε σε μορφές καλλιέργειας που ήταν διαδεδομένες πριν την βιομηχανική επανάσταση, σε μορφές εμπορίου και ιδιοκτησίας που υπήρξαν πριν το χρήμα και τα πιστωτικά συστήματα, να περιορίσουμε την ανάγκη σε κατανάλωση ενέργειας σε πολύ χαμηλότερα από τα σημερινά επίπεδα, έτσι, που το σύστημα, να αντέχει να απορροφά τους ρύπους.

Φοβάμαι ότι πίσω από αυτή τη ρομαντική επιστροφή στο μεσαίωνα και ίσως πιο πέρα ακόμα, κρύβεται ακριβώς αυτό: ο Ρομαντισμός που αποτέλεσε τον κυρίαρχο ιδεολογικό εχθρό του Διαφωτισμού. Και θα μπορούσα να τον ενοχοποιήσω για μερικές πολύ ακραίες ιδεολογικές τάσεις που αναπτύχθηκαν τον εικοστό αιώνα

Όσοι υποστηρίζουν αυτές τις ιδέες δύσκολα μπορούν να απαντήσουν στο ανατριχιαστικό ερώτημα: τι θα γίνει με τα δισεκατομμύρια των ανθρώπων που δεν χωρούν σε αυτό το φαινομενικά ειδυλλιακό μοντέλο; θα αφεθούν σε βασανιστικό θάνατο για επιβιώσουν οι εκλεκτοί; ποιος θ´ αποφασίσει ποιοι και πόσοι θα είναι οι εκλεκτοί που χωρούν στον πλανήτη-κιβωτό; πόσοι θα θυσιαστούν στο όνομα της σωτηρίας του πλανήτη και των μιας μειοψηφίας; αρκούν 3 δισεκατομμύρια νεκροί; 5; μήπως 7;

Είμαστε όλοι μαζί σε αυτό το καράβι και δεν είναι ηθικό ή εφαρμόσιμο ένα σχέδιο που προϋποθέτει την απόρριψη μέρους ή και της πλειοψηφίας των επιβατών στο όνομα της σωτηρίας του. Και ολ´ αυτα με πόνο, αίμα, σύγκρουση σε πρωτοφανή κλιμακα. Στο όνομα της οικολογίας καλλιεργείται μια επικίνδυνη φαντασίωση, που θυμίζει, τηρουμένων των αναλογιών, την Τελική Λύση των ναζί.

Είναι προφανές ότι πρέπει να βγούμε όλοι μαζί από τις συμπληγάδες. Η άλλη λύση που προτείνεται σε διάφορες παραλλαγές όπως χονδρικά την περιέγραψα, έχει συχνά σαν προμετωπίδα τον όρο "αποανάπτυξη", δυστυχώς, δεν είναι παρά μια "λύση" που σκέφτονται άνθρωποι με νοοτροπία διανοούμενου της Δύσης και δεν είναι παρά η άλλη όψη του νομίσματος της λύσης που προωθούν υπερσυντηρητικοί διανοητές και και νέοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι. Η "αποανάπτυξη" εμφανίζεται σαν οικολογική λύση αλλά στην πραγματικότητα βγάζει από την εξίσωση το δικαίωμα όλων των ανθρώπων για αξιοπρεπή ζωή, επιδίωξη στην ευημερία και την προσωπική ευτυχία. Συχνά δε, παίρνει τη μορφή δοξασίας ή παράθρησκευτικής ιδεοληψίας, στο όνομα της ιερής Φύσης.

Σαν λύση προτείνει το εξίσου κοντόφθαλμο δήθεν ντετερμινιστικό επιχείρημα: μια και δεν μπορούμε όλοι να ζούμε καλά ας επιβιώσουμε όσοι αντέχει οι βιόσφαιρα επιστρέφοντας σε χαμηλές τεχνολογίες και κοινωνική οργάνωση.

Σε τελευταία ανάλυση το προτεινόμενο αποτέλεσμα δεν διαφέρει από αυτό ήδη κάνει το παγκόσμιο πολιτικό και οικονομικό σύστημα: συνεχίζει την καταστροφική πορεία υπολογίζοντας ενδομυχα ότι λίγοι θα επιζήσουν από την κατάρρευση αλλά αυτοί οι λίγοι θα είναι οι οικονομικά ισχυροί.

Και έτσι ξαναγυρίζουμε στην λογική της από πολλού νεκρής εκείνης ελίτ του εξαφανισμένου πολιτισμού των Μάγια ή της Νήσου του Πάσχα: δεν έβλεπαν το σκληρό μέλλον στα πρόσωπα των ήδη νεκρών συνανθρώπων τους;

Η ανθρωπότητα πρέπει να ξαναβρεί το νήμα που την έφερε με επιτυχία μέχρι εδώ και που στηρίζεται σε τρεις πολύ σημαντικές ιδιότητες που φαίνεται να έχει από τη φύση της:

την ανταγωνιστικη ατομική επιδίωξη για ευτυχία

την επινοητικότητα

την συλλογικότητα

Η ανθρωπότητα πρέπει να αναθεωρήσει και να αναθεωρεί διαρκώς την άποψη της για την ανταγωνιστική φύση του ανθρώπινου όντος και της ατομικής ιδιοκτησίας. Θα πρέπει να αρχίσουμε σιγά σιγά να αναγνωρίζουμε οτι αυτοί ειμαστε: ούτε εκπεσοντες αθώοι άγγελοι, ούτε καταραμένοι διάβολοι που επιζητούν πάντα το κακό.

Η επινοητικότητα γέννησε κάθε μορφής παραγωγική διαδικασία που υπήρξε στο παρελθόν και θα υπάρξει στο μέλλον, την επιστημονική σκέψη, τη φιλοσοφία και απογειωσε τις τέχνες.

Η συλλογικότητα κατάφερε να μεγαλώσει τις ανθρώπινες κοινωνίες, να δημιουργήσει νομικά συστήματα και να αποτρέψει εξοντωτικούς πολέμους.

Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι χάρισμα σε κάποια κυρίαρχη ιδεολογία. Μην ακούτε κουραφέξαλα. Είναι ιδιότητες του ανθρώπινου όντος και όχι μόνο αυτού, πολλά τέτοια χαρακτηριστικά συναντά κανείς σε κάποια μορφή και στους συγγενείς μας στο ζωικο βασίλειο.

Αν μπορούμε να βγούμε από την παγκόσμια κρίση ιδεών, τροφής, ενέργειας, ένδειας, αμορφωσιάς και καταστροφής των πόρων του πλανήτη, αν υπάρχει μια τελευταία ελπίδα, αυτή βρίσκεται στη διαμόρφωση μιας νέας συμμαχίας, που οι συνιστώσες της θα είναι διανοητές από επιστημονικούς χώρους, ομάδες και οργανώσεις πολιτών, μη κυβερνητικές και εθελοντικές δυνάμεις, στρατευμένες σε ένα σχέδιο σωτηρίας του πλανήτη και της αγοράς. Της αγοράς της αμοιβαίας κερδοφόρας ανταλλαγής και όχι του στυγνού/ανήθικου/αντικοινωνικού και αντιπεριβαλλοντικού κέρδους.

Αντί να ασχολούμαστε με πειράματα που περιλαμβάνουν βίαιη μείωση πληθυσμού και επιστροφη σε ένα αμφίβολο βουκολικο μέλλον καλο θα ειναι να πιέσουμε τις κυβέρνησεις να επενδύσουν τα χρηματα μας στοχευμένα στην ερευνα για τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας με στόχο τους μηχανικούς ρύπους μεσα στα επόμενα 50 χρόνια. Ειναι γνωστό πόσο μεγάλα άλματα μπορει να κανει η τεχνολογική εξέλιξη όταν διατίθενται επαρκεις ποροι. Ένα καλο παράδειγμα ειναι η τεχνολογίας των συσσωρευτων που γνώρισε άλματα μεσα σε μια δεκαετία αφου βιομηχανία της κινητής τηλεφωνίας διέθεσε χρήματα για κατασκευάσει πιο μικρά, ελαφρά και αποδοτικά τηλέφωνα. Οι μπαταρίες εγιναν πιο μικρές, αποδοτικές, καιμπιο φιλικές στο περιβάλλον μεσα σε ελαχιστο διαστημα ενώ ηταειχαν παραμείνει στάσιμα για σχεδον έναν αιώνα.

Ένα άλλο παράδειγμα με ολέθριες για το περιβάλλον συνεπειες στην εφαρμογή του ειναι η τεχνολογία των γεωτρήσεων που χρηματοδοτήθηκε αφειδώς απο τις πετρελαϊκές εταιρίες. Το να τρύπας αναζητώντας πολύτιμο κοίτασμα στον πυθμένα του ωκεανού μοιαζει σαν επιχειρεις να ανοίξεις μια τρύπα στο πεζοδρόμιο με ένα μακαρόνια ενώ βρίσκεσαι στο 9ο όροφο ενός κτιρίου. Κι όμως όταν υπάρχουν πόροι ειναι εφικτό.

Είναι προφανές ότι η ανθρωπότητα έχει ανάγκη από μια νέα συλλογικότητα. Η συλλογικότητα αυτή δεν πέφτει απ' τον ουρανό. Εγγονή της αρχαίας καμπούρας μας, της κοινωνικότητας, είναι παιδί του ανθρωπισμού και του διαφωτισμού, είναι αδελφή εξ' αίματος της σύνδεσης της επιστημονικής, δηλαδή της μετρήσιμης και αποδείξιμης λογικής μεθοδολογίας και φιλοσοφικής σκέψης.

Η δημοκρατία, τα δικαιώματα, ατομικά και κοινωνικά μετατρέπονται σε εμπόδια, όταν νομίζουμε ότι πάγωσαν στο χρόνο εδώ και δυο αιώνες. Έχουμε ανάγκη από συνεχή διερεύνηση, ανάπτυξη και επινόηση νέων δικαιωμάτων και νέων όλο και πιο άμεσων δημοκρατικών διαδικασιών. Έχουμε, τώρα, την ώρα της κοινωνικής κρίσης, ανάγκη, να διαφυλάξουμε και να υπερασπιστούμε χωρίς υπεκφυγές και ναι-μεν-αλλά τα ήδη κατοχυρωμένα δικαιώματα, ανθρώπων, ομάδων, περιβαλλοντικών οντοτήτων και ζώων.

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο πατριωτικό καθήκον σήμερα από την υπεράσπιση της γειτονιάς σου, την υπεράσπιση της χώρας σου και του πλανήτη σου από τη κατάρρευση. Και σύμμαχος σου αλλά και κομμάτι του εαυτού σου είναι ο γείτονας, ο συνάδελφος, οι εθνικές ομάδες, οι γειτονικοί λαοί, ο διαφορετικός, ο “άλλος”, δίπλα μας. Όλοι αυτοί με τους οποίους πρέπει να κάνουμε μια γενναία συμφωνία για τα μεγάλα και να επιδιώξουμε έναν έντιμο συμβιβασμό για όσα μας χώρισαν στο παρελθόν.

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο πατριωτικό καθήκον από το να συμβάλλω ώστε η χώρα μου να είναι ελεύθερη για όλους, ξένους και γηγενείς, μετανάστες και πρόσφυγες, πιστούς και άθεους.

Πατριωτικό είναι να δρας τοπικά και να σκέφτεσαι παγκόσμια. Να είσαι έτοιμος να συμβιβαστείς όχι μόνο με τους “άλλους” αλλά και με τα έντομα και τις κατσαρίδες.

Πατριωτικό είναι να ζεις και να πεθαίνεις με τη δημοκρατία.

Πατριωτικό, εθνικό και οικολογικό είναι να έχεις πάντα στο νου σου πως η ανθρωπότητα κάθε άλλο παρά έχει απαλλαγεί από την ανάγκη να παράγει επαρκή, υγιεινή και προσβάσιμη σε όλους τροφή. τόσο τοπικά όσο και παγκόσμια.

Πατριωτικό τέλος είναι να ξεμπερδέψεις μια και καλή με αταβιστικούς φόβους, προκαταλήψεις και τη μεγαλύτερη κατάρα που τελευταίου ενάμιση αιώνα: τον εθνικισμό και τις παραφυάδες του που έχουν δηλητηριάσει με σχιζοειδή φαντασιακά είδωλα γενιές και γενιές Ελλήνων και άλλων, γειτόνων και μη.

Αν δεν μπούμε εμείς μπροστά στον αγώνα για όλα αυτά, ποιος περιμένουμε ότι θα το κάνει; οι εκλογικοί-κομματικοί μηχανισμοί του πολιτικού συστήματος που βλέπουν μόνο κόστος, δημοσκοπήσεις και τετραετίες;

Ο καθένας από μας δεν είναι η λύση. Είναι μέρος της λύσης. Η λύση είναι στα χέρια των πολιτών που το πολιτικό σύστημα με νύχια και με δόντια προσπαθεί να τους πείσει ότι είναι απλώς τα μέρη του προβλήματος. Ακτιβιστές των δικαιωμάτων, περιβαλλοντικές οργανώσεις, πρόσωπα έντιμα και με κοινή λογική μέσα σε όλες σχεδόν τις παρατάξεις, ενεργοί πολίτες, τα ίδια τα παιδιά μας και τα αγέννητα εγγόνια μου: αυτή είναι η μεγάλη συμμαχία που μπορεί να ξεπηδήσει από αυτήν την κρίση. Το μέλλον πήρε μπρος, ξεκίνησε. Η θα είναι σκληρό και ζοφερό για ότι αγαπάμε ο καθένας ξεχωριστά και όλοι μαζί ή θα είναι πράσινο.

οι δρόμοι είναι μπροστά μας. Τίποτε δεν εχει κριθεί και τα πάντα ειναι ρευστά. Ας κανει ο καθένας την ερώτηση στο εαυτό του:

πολιτισμική οικολογία ή βαρβαρότητα;

Η παγκόσμια σημασία της απάντησης θα μπορούσε να συμβολιζεται ωραίοτατα από το γεγονός ότι αν είχα σημερα ραντεβού με το κύριο Ερογλου, με τον κύριο Οσαμα μπιν Λάντεν, τον κυριο πρόεδρο Ομπάμα δεν ειχα να προσθέσω ή να αφαιρέσω ούτε λέξη απο εισα είχατε την υπομονη να με ακούσετε να λέω.

Σας ευχαριστώ πολυ.

http://fogfilms.org/

http://www.facebook.com/group.php?gid=121633909045

Υπάρχουν δύο δρόμοι μπροστά μας

Ομιλία την εναρκτήρια μέρα του 6ου συνέδριου των Οικολόγων Πράσινων (26/6/09)

Υπάρχουν δύο δρόμοι μπροστά μας. Ο ένας περνάει από ανείπωτο ανθρώπινο πόνο, πρωτοφανείς μαζικές μετακινήσεις προσφύγων, αναγκαστική και δια της βίας δραματική μείωση πληθυσμού, πείνα, ανέχεια και θάνατο. Ο ίδιος δρόμος, φέρνει μαζί του κοινωνικές συγκρούσεις, ρατσισμό, οικονομική κατάρρευση και φτώχεια, φέρνει καταστροφή, βία, συγκρούσεις και άρνηση της δημοκρατίας και της ανθρωπιάς ακόμα και στις αναπτυγμένες χώρες, που τις θεωρούσαμε άτρωτες μέχρι πρόσφατα.

Ο κίνδυνος της παγκόσμιας κατάρρευσης δεν είναι μελλοντολογική θεωρία ούτε επιστημονική υπόθεση εργασίας.

Η κλιματική αλλαγή, είναι εδώ, χειριζόμαστε το νερό και τη γη με τρόπο που δεν εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα τους, ο παγκόσμιος πληθυσμός εξακολουθεί να αναπτύσσεται ανεξέλεγκτα, η τροφή παράγεται και με τρόπους που βλάπτει τη δημόσια υγεία, το περιβάλλον και διανέμεται άδικα και σπάταλα.

Η ενέργεια από τα ορυκτά καύσιμα δεν είναι το μόνο μη ανανεώσιμο αγαθό που ξοδεψαμε. Είμαστε πολλοί και δεν διαθέτουμε παρά μόνο έναν πλανήτη. Πρέπει να στραφούμε επειγόντως στην κοινή λογική που υπαγορεύει να χρησιμοποιούμε όλους τους πόρους με τρόπο που να εξασφαλίζει την ανανέωση τους. Πρέπει ν’ αλλάξουμε συμπεριφορά. Ατομική και κοινωνική. Πρέπει να αλλάξουμε μυαλά. Πρέπει ν’ αλλάξουμε πολιτικές.

Υπάρχουν δύο δρόμοι μπροστά μας.

Ο άλλος δρόμος, αυτός που μου φαίνεται ανθρώπινος και λογικός, προϋποθέτει την ανάληψη εξαιρετικών πρωτοβουλιών, πολιτικού, κοινωνικού και προσωπικού κόστους και κυρίως ανατροπή του πολιτικού συστήματος που φαίνεται παγκόσμια και τοπικά να τα έχει χαμένα και να μην μπορεί να ανταποκριθεί στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται.

Ακούμε ξανά και ξανά να ανακυκλώνονται παλιές ιδέες για την ελευθερία της αγοράς που θα ρυθμίσει με αυτόματο τρόπο όλες τις δυσλειτουργίες, για “επενδύσεις” που με “ηθικό’ και “κοινωνικό” κίνητρο το κέρδος θα διαχειριστούν ξανά(!) την “ανάπτυξή” και την ευημερία. Ή ακόμα πιο θλιβερά ακούμε ξανά και ξανά καταγγελίες και κατάρες για όλα τα κακώς κείμενα που θα λυθούν άν και όποτε προχωρήσουμε όλοι μας ιδεολογικά και πολιτικά σε κόμματα και σχηματισμούς που επαγγέλλονται ότι “ένα καλύτερο αύριο μπορεί να υπάρξει”. Δυστυχώς για την ανθρωπότητα και ευτυχώς από μια άποψη, το αύριο είναι ήδη εδώ. Δεν υπάρχει χρόνος για ομφαλοσκοπήσεις. Και ιδέες υπάρχουν και πολιτική θέληση. Σήμερα.

Ο άλλος δρόμος υπάρχει. Είναι ο δρόμος της κοινής λογικής, της πολιτικοποίησης της περιβαλλοντικής κρίσης και της οικονομικής που την ακολουθεί και τη συνοδεύει.

Η πολιτική οικολογία είναι πρώτα απ΄όλα προσωπική ιδεολογική στάση και έχουμε ανάγκη να ενταθεί η πολιτισμική στροφή που ήδη παρατηρείται στις κοινωνίες και τελευταία στην Ελλάδα.

Η οικολογία είναι ακόμα πάνω απ’ όλα και πρώτα απ΄ όλα οικονομική πολιτική.

Δεν είναι απλή άσκηση ευαισθησίας, καλοπροαίρετων καλλιεργητών με ποδήλατα και ψάθινα καπέλα.

Η πολιτική οικολογία είναι από τη φύση της ανατρεπτική και ριζοσπαστική. Είναι δύναμη που επιδιώκει τη ρήξη με σχεδόν ότιδήποτε μάθαμε να θεωρούμε αυτονόητο σε επίπεδο παραγωγής, ανάπτυξης, διανομής, ευτυχίας και ατομικής ολοκλήρωσης.

Πρέπει να ξοδέψουμε τα χρήματα των φορολογούμενων για πράσινα επαγγέλματα, πράσινες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Πρέπει να ξοδέψουμε σε έρευνα και τεχνολογία για μεθόδους που θα εξοικονομούν πόρους αυξάνοντάς την υγεία, και την ευτυχία στην κοινωνία.

Πρέπει να ξαναστρέψουμε την ελληνική οικονομία και κυρίως τους αγρότες στη υγιεινή παραγωγή τροφής και να φροντίσουμε για πολιτικές που θα εξασφαλίζουν την δίκαιη διανομή της.

Πρέπει να κάνουμε την πολιτική προστασία εξ’ ίσου σημαντικό τομέα όσο θα έπρεπε να είναι η παιδεία, η υγεία και η ασφάλιση.

Υπάρχει ένας μεγάλος παγκόσμιος διχασμός. Παρατηρείται και στον τόπο μας.

Υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που σκέφτονται ότι η διαφθορά, η περιβαλλοντική αδιαφορία και η κοινωνική αναταραχή που φέρνουν μαζί τους χρειάζονται κάποιου είδους απάντηση. Άλλοι από αυτούς στρέφονται στον άκρατο εγωιστικό ατομισμό που έτσι ή αλλιώς είναι η μια βαριά καμπούρα της ανθρώπινης φύσης, άλλοι υποκύπτουν στο λαϊκισμό και παραδίνουν αμαχητί δικαιώματα και ελευθερίες ελπίζοντας ότι το κόστος θα το πληρώσει κάποιος πιο φουκαράς, διαφορετικός ή αλλόπιστος, άλλοι, απογοητευμένοι, δεν βρίσκουν νόημα κι ελπίδα και άλλοι κάνουν την αγανάκτηση τους βίαιο ξέσπασμα.

Υπάρχουν όμως και εκατομμύρια άλλοι που βλέπουν ότι η ανθρωπότητα έχει ανάγκη από μια νέα συλλογικότητα.

Η συλλογικότητα αυτή δεν πέφτει απ’ τον ουρανό. Είναι εγγονή της άλλης αρχαίας καμπούρας μας, της κοινωνικότητας, που μας ανέδειξε σε “επιτυχημένο” είδος στον πλανήτη αυτόν. Η συλλογικότητα αυτή, είναι παιδί του ανθρωπισμού και του διαφωτισμού, είναι αδελφή εξ’ αίματος της σύνδεσης της επιστημονικής, δηλαδή της μετρήσιμης και αποδείξιμης λογικής μεθοδολογίας και φιλοσοφικής σκέψης.

Η δημοκρατία, τα δικαιώματα, ατομικά και κοινωνικά δεν είναι τίποτα, όταν νομίζουμε ότι πάγωσαν στο χρόνο εδώ και δυό αιώνες. Έχουμε ανάγκη από συνεχή διερεύνηση, ανάπτυξη και επινόηση νέων δικαιωμάτων και νέων πιο άμεσων και όλο και πιο άμεσων δημοκρατικών διαδικασιών.

Έχουμε, τώρα, την ώρα της κοινωνικής κρίσης, ανάγκη, να διαφυλάξουμε και να υπερασπιστούμε χωρίς υπεκφυγές και ναι-μεν-αλλα τα ήδη κατοχυρωμένα δικαιώματα, ανθρώπων, ομάδων, περιβαλλοντικών οντοτήτων και ζώων.

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο πατριωτικό καθήκον σήμερα από την υπεράσπιση της γειτονιάς σου, την υπεράσπιση της χώρας σου και του πλανήτη σου από τη κατάρρευση. Και σύμμαχος σου αλλά και κομματι του εαυτού σου είναι ο γείτονας, ο συνάδελφος, ο ομοιδεάτης, οι εθνικές ομάδες, οι γειτονικοί λαοί, ο διαφορετικός, ο “άλλος”, δίπλα μας. Όλοι αυτοί με τους οποίους πρέπει να κάνουμε μια γενναία συμφωνία για τα μεγάλα και να επιδιώξουμε έναν έντιμο συμβιβασμό για όσα μας χώρισαν στο παρελθόν.

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο πατριωτικό καθήκον από το να συμβάλλω ώστε η χώρα μου να είναι ελεύθερη για όλους, ξένους και γηγενείς, μετανάστες και πρόσφυγες, πιστούς και άθεους.

Πατριωτικό είναι να δρας τοπικά και να σκέφτεσαι παγκόσμια. Να είσαι έτοιμος να συμβιβαστείς όχι μόνο με τους “άλλους” αλλά και με τα έντομα και τις κατσαρίδες. Πατριωτικό είναι να ζεις και να πεθαίνεις με τη δημοκρατία.

Πατριωτικό τέλος είναι να ξεμπερδέψεις μια και καλή με αταβιστικούς φόβους, προκαταλήψεις και τη μεγαλύτερη κατάρα που τελευταίου ενάμιση αιώνα: τον εθνικισμό και τις παραφυάδες του που έχουν δηλητηριάσει με σχιζοειδή φαντασιακά είδωλα γενιές και γενιές ελλήνων. Αν δεν μπούμε εμείς μπροστά σε αυτόν τον αγώνα για να πέσουν οι προκαταλήψεις ποιος περιμένουμε ότι θα το κάνει; οι εκλογικοί-κομματικοί μηχανισμοί του πολιτικού συστήματος που βλέπουν μόνο κόστος, δημοσκοπήσεις και τετραετίες;

Οι Οικολόγοι Πράσινοι δεν είναι η λύση. Είναι μέρος της λύσης. Η λύση είναι στα χέρια των πολιτών που το πολιτικό σύστημα με νύχια και με δόντια προσπαθεί να τους πείσει ότι δεν είναι οι ίδιοι μέρος της λύσης.

Ακτιβιστές των δικαιωμάτων, περιβαλλοντικές οργανώσεις, πρόσωπα έντιμα και με κοινή λογική μέσα σε όλα σχεδόν τα κόμματα, ενεργοί πολίτες, τα ίδαποια τα παιδιά μας και τα αγέννητα εγγόνια μου: αυτή είναι η μεγάλη συμμαχία που μπορεί να ξεπηδήσει απλό την κρίση.

Το μέλλον πήρε μπρος, ξεκίνησε.

Η θα είναι σκληρό και ζοφερό για ότι αγαπάμε ο καθένας ξεχωριστά και όλοι μαζί ή θα είναι Πρασινο.

HOME, η ταινία

με την ευκαιρία της ημέρας Περιβάλλοντος, σε παγκόσμια πρεμιέρα, παντού και σε όλα τα μέσα (TV, DVD, σινεμά) η παραγωγή του Λικ Μπεσόν "Home"

http://www.youtube.com/watch?v=y0gLEhpEQPk

θέλουμε τον Κόσμο...

Χρειαζόμαστε, ως τελευταία ευκαιρία, μια δημοκρατική αλλά και πολιτισμική επανάσταση. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία που μας χρησίμευσε για να βγούμε από το παγκόσμιο δίλημμα μεταξύ των διαφόρων απολυταρχιών του περασμένου αιώνα, τελείωσε. Ιστορικά, εξέπνευσε. Ζούμε τις τελευταίες μέρες της. Αιωνία της η μνήμη.

Αναδύονται πιεστικά, για πρώτη φόρα μετά τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, νέα δικαιώματα. Το δικαίωμα του οικοσυστήματος αλλά και την καλλιεργήσιμης γης σε αξιοπρεπή, βιώσιμη, ανάπαυλα από την ανθρώπινη δραστηριότητα, το δικαίωμα του πολίτη να θεωρεί τον εαυτό του μέρος του περιβάλλοντος και όχι μόνο της ανθρώπινης κοινωνίας, τα δικαιώματα των ζώων και πιθανόν αρκετά ακόμη.

Η Δημοκρατία πρέπει να διευρυνθεί τόσο ‘ποσοτικά’ ώστε να καθιερώσει την άμεση διαβούλευση ανάμεσα σε κοινότητες, κινήσεις πολιτών και τις εκφράσεις του κράτους όσο και ποιοτικά, ώστε να συμπεριλάβει στις αρχές και τις διαδικασίες της τα υποκείμενα των νέων δικαιωμάτων.

Για να το πω όσο πιο απλά γίνεται: πρέπει να βάλουμε στο δημοκρατικό παιχνίδι, τόσο ανθρώπους, όσο ζώα αλλά και βλάστηση. Ακόμα, δικαιώματα διεκδικούν, έννοιες και πράγματα. Οι ‘οικονομικοί’ μετανάστες της νέας εποχής είναι τόσο πρόσφυγες όσο και οι αντιφρονούντες σε δικτατορίες ή τα θύματα κάποιας γενοκτονίας. Τα οικοσυστήματα δεν ψηφίζουν, αλλά πρέπει να αποκτήσουν θεσμικά κατοχυρωμένη φωνή, τα ποτάμια, ο υδροφόρος ορίζοντας και οι παραλίες έχουν δικαιώματα βιωσιμότητας. Η ατμόσφαιρα της Γης αδυνατεί να παραστεί στα ανθρώπινα δικαστήρια αλλά έχει ηχηρά επιχειρήματα.

Με δυο λόγια, αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο όχι ως κτήμα ή/και κτήση μας αλλά να περιλαμβάνουμε τον εαυτό μας ως νοήμον συστατικό του. Δεν είμαστε σε θέση να ζήσουμε χωρίς να αποκαταστήσουμε μια βιώσιμη συμβιωτική σχέση με μικρόβια, έντομα, βλάστηση, περιβάλλον και τους συγγενείς μας τα ζώα.

Κατά συνέπεια, έχουμε ανάγκη και από μία παραγωγική/καταναλωτική επανάσταση που θα αλλάξει κατ’ αρχήν εμάς τους ίδιους. Η σπατάλη πόρων είναι αντικοινωνική είτε τη διαπράττουν επιχειρήσεις, είτε κρατικές συνιστώσες όπως οι κυβερνήσεις και οι δήμοι, είτε ατομικά οι πολίτες. Αυτά, θα πρέπει να διαμορφώσουν ένα νέο πλαίσιο υποχρεώσεων, φορολογικών ρυθμίσεων, και ηθικής. Το ‘πληρώνω και σπαταλάω/ρυπαίνω όσο θέλω’ δεν είναι αποδεκτό πλέον από τις ανθρώπινες κοινωνίες.

Από μια άποψη, είναι ιστορικά ευτυχής η συγκυρία.

Η οξύτατη περιβαλλοντική κρίση που έχει για κορυφή της την κλιματική αλλαγή συνδυάζεται στις μέρες μας με μια οικονομική κρίση που ανέτρεψε το θεμελιώδες ιδεολόγημα του φιλελεύθερου καπιταλισμού ότι το κέρδος είναι ανώτατη ηθική αξία. Ότι το κέρδος συσσωρεύει πλούτο που αργά ή γρήγορα θα διαχυθεί στην κοινωνία για την κάνει καλύτερη.

Αντίθετα, φάνηκε ότι χρειαζόμαστε επενδύσεις σε κοινωνικά αγαθά που είναι κοινό κτήμα: υγεία, γνώση, ελεύθερο χρόνο. Ο πλούτος πρέπει να διαχέεται και μόνο το πλεόνασμα του είναι ηθικά αποδεκτό να συσσωρεύεται.

Η ρεμούλα που οδήγησε μια ολόκληρη κοινωνία σε απάθεια απέναντι στη διαφθορά δείχνει να έχει ξεσηκώσει ένα δυναμικό, μη βίαιο κύμα, στο οποίο καλούνται να κολυμπήσουν όσοι είναι σε θέση να πιάσουν το μήνυμα και έχουν φυσικά και το ηθικό ανάστημα και την ανιδιοτέλεια να το κάνουν.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι δεν είναι παρά μια και μόνο συνιστώσα, μια πολιτική έκφραση, αυτού που μπορεί να αναδειχθεί σε νέο πόλο μέσα στις ανθρώπινες κοινωνίες. Ενός πόλου που έχει και τη γνώση και την εμπειρία να δρα τοπικά αλλά και να κοιτάζει προς το παγκόσμιο και διεθνές κίνημα για βιώσιμη ανάπτυξη.

Οι άλλες συνιστώσες είναι οι κινήσεις ενεργών πολιτών σε όλο το φάσμα, από τα ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα μέχρι τους ακτιβιστές του περιβάλλοντος.

Έχοντας συνεργαστεί με τους Οικολόγους Πράσινους γι’ αυτές τις κρίσιμες ευρωπαϊκές εκλογές, έχοντας γυρίσει την Ελλάδα, από την Κρήτη και την Πελοπόννησο μέχρι τη Μακεδονία τη Ρούμελη, τη Θεσσαλία και τα Ιόνια, τολμάω να ενώσω κι εγώ τη φωνή μου με το φάντασμα που πλανιέται πάνω από Ευρώπη και ολόκληρο τον πλανήτη: ‘Θέλουμε τον Κόσμο και τον θέλουμε τώρα, σε λίγο θα είναι αργά’.

Παρακαλώ ψηφίστε την Κυριακή 7 Ιουνίου, 2009.